– Bà ơi! Bà cho cháu một ít bông.
– Mai bà đưa cho.
– Bà cho cháu một ít bông để nhồi, bà ạ!
– Bông để nhồi, có đúng không?
Bà ngạc nhiên và vui mừng về tiết kiệm bẩm sinh của đứa cháu ngoại.
Người phụ nữ xấp xỉ bốn mươi này đang trong thời kỳ giới tính nở rộ, với những đường cong nhẹ nhàng và làn da trắng mịn, trông hãy còn trẻ mà đã là bà rồi.
Tsuna, bà ngoại, góa chồng từ hai năm nay, Ikuyo, con gái duy nhất của bà, phải lòng Seikichi, cậu con trai độc nhất của nhà Tazawa, một gia đình khá giả làng bên, thôn Umehara. Nhưng vì cả hai đều là con một, nên cả hai gia đình đều không muốn thấy con mình rời nhà ra đi. Cha của Ikuyo thì một mực đòi giữ bằng được con gái mình, còn Seikichi thì cứ khăng khăng đòi cưới Ikuyo, và cuối cùng thì đám cưới đã được quyết định với điều kiện là đứa bé đầu tiên sinh ra sẽ là người thừa kế của nhà Sunaga. Vì vậy, nếu Ikuyo sẽ là Ikuyo Tazawa thì Tomoko lúc sinh ra sẽ mang họ của nhà Sunaga. Vì đứa trẻ và cha mẹ nó mà cả ba đều sống chung dưới mái nhà Sunaga.
Nhưng lúc nó chưa đầy ba tuổi thì cha nó bị viêm phổi cấp tính và qua đời, Ikuyo góa chồng lúc xấp xỉ hai mươi và đến nay thế là vừa tròn ba năm.
Tomoko quá bé nhỏ so với tuổi, nhưng vẻ mặt nhìn nghiêng xinh xắn, đôi mắt to tròn và môi dưới bặm lại không hợp với bộ mặt của một bé gái:
trông nó có vẻ nghiêm nghị, điều hiếm thấy ở tuổi thơ.
Thế rồi Ikuyo, lúc này mới hai mươi ba tuổi, đã quyết định đi thêm bước nữa với Keisuke, con trai ông trưởng thôn và sẽ từ giã nơi nàng sinh ra và lớn lên để đi theo chồng, tin này đã làm cả làng phải ngạc nhiên.
Bà Tsuna không ngớt lời than phiền, chắc chắn là bà không hiểu con gái mình lắm. Đời thuở nhà ai lại tái giá để rồi đến sống với người chồng góa vợ trong một căn nhà buồn bã, quạnh hiu, thay vì ở lại nhà với bà.
– Nếu Tomoko làm vướng chân mẹ thì con sẽ mang nó đi theo, Ikuyo đáp.
Gia đình người ta cũng đã chấp nhận điều này rồi. Còn con, nếu như con cố ý để nó ở lại đây, là vì nó thuộc nhà Sunaga. Xin mẹ đừng hiểu sai ý định của con.
– Thế mày không nghĩ rằng mày không có quyền làm như vậy với thằng Seikichi đáng thương đã chết rồi sao?
– Anh ấy đã ra đi trước con và bỏ con ở lại một mình. Lỗi là ở anh ấy!
– Và để đến sống ở một cái nhà đầy ắp trẻ con, mày không biết là mày sẽ gặp bao nhiêu chuyện rắc rối ư.?
– Anh ấy đã hứa với con là sẽ không làm điều gì để con phải lo lắng.
– Cho dù nó có thề thốt, hứa hẹn nhiều, muốn nói gì thì nói, hễ cưới xong là mày không tránh khỏi rắc rối với bố mẹ chồng mày đâu. Có lẽ là mày không tin rằng mọi việc rồi cũng sẽ dễ dàng như hồi mày còn sống ở đây với Seikichi?
– Mẹ!
Ikuyo đột ngột ngừng may và ngẩng đầu lên:
– Mẹ ghen với con nên mới nói với con như thế, phải không nào?
Hai gò má Ikuyo một thoáng đỏ ửng. Tsuna nín thở, rồi im bặt.
Một mối hận thù hừng hực cháy giữa hai mẹ con đều là những người đàn bà góa bụa. Bà tự hỏi đã có lần nào trong đời mình được đứa con gái trái chứng, trái nết luôn làm phiền lòng bà, luôn đòi bà sắm cho những kimono mới đối xử như một người mẹ chưa? Ikuyo được thừa hưởng của dòng dõi những người phụ nữ nhà Sunaga cái gien khéo léo trong thêu may, nhưng khi từ còn bé nàng luôn may vá là chỉ để cho mình dùng. Ngay cả sau cái chết của Seikichi, những lần gã bán vải đưa hàng đến nhà, nàng luôn say sưa chọn vải, chọn màu, mắt sáng lên vì thích thú. Và cách ăn mặc kỳ quặc của nàng với những chiếc kimono mô-đen nhất đã làm cho cả làng trố mắt ngạc nhiên. Bà Tsuna ngồi lặng yên, đôi mắt hằn học nhìn soi mói chiếc kimono màu sắc rực rỡ, đặt trên đầu gối của Ikuyo. Trong lần đám cưới đầu của con gái, bà vui vẻ, nhanh nhẹn sử dụng cây kim mũi chỉ để giúp nàng chuẩn bị bộ áo xống trong ngày tân hôn, nhưng lần này, bà đã tự hứa với mình là sẽ không giúp nàng gì nữa hết để may chiếc kimono của cô dâu.
Không hay biết gì về mối bất hòa giữa mẹ và bà ngoại, Tomoko, mặt quay về phía vườn rực sáng ánh chiều tà, say sưa khâu nệm cho búp bê. Nó có nghe phong phanh về chuyện tái hôn của mẹ, nhưng chẳng hình dung được những ảnh hưởng mà sự kiện này có thể gây ra cho nó, và điều nó sung sướng nhất trong chuyện cưới xin này là mẹ đã hào phóng cho nó những mảnh vải vụn đẹp nhờ vậy mà nó đã có thể hoàn thành được chiếc giường mà lâu nay nó hằng mong muốn sắm cho búp bê của mình.
Tomoko đương mải mê ngắm nhìn con búp bê nằm dài trên giường nệm thì bỗng có tiếng ông chú ruột Shinya:
– Người nhà Tazawa có đến gặp tôi để nhờ tôi nói với chị trả Tomoko cho họ, vì nó là đứa cháu nội duy nhất của họ.
– Nhưng mọi việc đã được định đoạt trước khi sinh Tomoko. Nó sẽ là người thừa kế của nhà Sunaga! Giọng bà ngoại the thé.
– Nhưng họ nói rằng bây giờ chuyện ấy phải thay đổi. Người nhà Tazawa không ngờ là Seikichi lại chết trẻ đến thế.
– Tôi cũng không ngờ. Nếu nó không chết sớm thì con Ikuyo đã không phải tái giá làm gì!
Nói xong bà Tsuna liền cao giọng gọi cháu:
– Tomoko! Cất búp bê. Tốt, cháu bà ngoan lắm.
Bà ngoại không muốn để Tomoko nghe người ta nói xấu về mẹ nó.
Về phần Tomoko, nó ngoan ngoãn vâng lời bà, thu dọn đồ chơi và đi về phòng của ngoại. Hai bà cháu ngủ chung một phòng. Đã từ lâu nó không ngủ chung phòng với mẹ nữa, nó muốn ngủ và thức dậy bên cạnh ngoại Tsuna.
Khi đi ngang qua một cái phòng tối tăm trong đó kê bàn thờ, nó đặt bàn tay lên tấm vách trượt trên bánh xe, nhưng nó đột ngột dừng lại, sửng sốt vì một mùi hương lạ tỏa trong phòng. Mắt nó quen dần với bóng tối, nó nhìn về phía phòng của mẹ, đặt túi đồ chơi xuống đất và rón rén đến gần. Hé mở các tấm vách, nó nhìn vào trong.
– Tomoko! Gì thế? Ikuyo kỏi khi trông thấy con gái đẩy các tấm vách và đi vào phòng.
– Mẹ, khói! ....
Người mẹ trẻ bật cười, rồi đột ngột nhíu lông mày và bảo Tomoko kéo tấm vách lại.
– Đúng là khói chứ gì nữa, tao đốt hương để xông áo kimono của tao đấy.
Bị ngẹt thở vì khói, Tomoko đưa mắt nhìn mẹ với vẻ trách móc – Hừm, thơm đấy chứ?
Một mùi hương thơm dìu dịu lan tỏa khắp phòng. Có lẽ mũi của Tomoko đã quen dần với hương nồng đó, nhưng tâm trí nó thì bâng khuâng.
Nó nhìn gương mặt xinh đẹp của mẹ qua màn trắng:
mũi dọc dừa khảm trên một cái mặt thanh tú, cặp mắt hình quả hạnh nhân, lông mi đen và dày. Đôi môi mỏng với những đường cong đều tựa như phác hoạ bởi bút lông và làm lu mờ thiếu sót nhỏ nhoi của một cái cằm hơi ngắn. Nhưng đáng chú ý nhất là bộ tóc đen như mun của nàng. Tomoko ngất ngây trước sắc đẹp lộng lẫy đó và sung sướng có một người mẹ đẹp.
– Con nói cái gì mà kỳ quặc thế ...
Ikuyo khẽ nói khi thấy Tomoko ngắm nghía mình một cách nghiêm nghị, rồi nàng lại miệt mài xem xét áo kimono của mình. Tự hào về cắt may giỏi, nàng tự tay may lấy hết mọi áo xống của mình mà không phải nhờ vả bất cứ ai. Không bao giờ nàng để ý đến bếp núc, nhà cửa hoặc giặt giũ, còn chuyện kim chỉ thì khỏi phải hối thúc nàng. Từ hồi thơ ấu, và khi đã là người vợ, người mẹ, và cả khi goá bụa, nàng luôn miệt mài cắt may mà chẳng bao giờ thấy chán mệt.
Ngay từ khi chưa lấy chồng, Ikuyo Sinaga đã có thói quen gọi người bán vải rong đến nhà. Và chính từ gã nầy mà dân làng biết được là cậu con trai của gia đình Keisuke Kosaka đã phải lòng Ikuyo từ lâu nay. Và ngay sau khi vợ chết, để anh ở lại một mình với ba đứa con, Keisuke vội vã một lần nữa xin cưới nàng.
Hôn lễ được ấn định vào ngày giỗ đầu của chồng trước của Ikuyo. Nhưng điều kỳ lạ là không phải Keisuke bị dân làng chỉ trích, mà lại là nàng, có lẽ thái độ của người đàn bà đó đã chọc tức họ từ lâu nay.
– Như vậy là nó mặc áo cưới màu trắng ba lần cả thảy! Các bà mỉa mai nhận xét.
Tuy nhiên trong lần đám cưới đầu tiên của Ikuyo, cách đây bảy năm, nàng là người đầu tiên ở làng mặc áo dài trắng, và đã được các dân làng thực tình chiêm ngưỡng. Các bà trong làng còn nhớ như in những bộ quần áo tang mà nàng mặc trong ngày chôn chất Seikichi Tazwa. Ở giữa những phụ nữ đủ mọi lứa tuổi và ăn mặc toàn đồ đen đó, Ikuyo với chiếc áo tang truyền thống đã nổi bật lên do tuổi thanh xuân và sắc đẹp của mình. Chiếc kimono trắng đó nói lên quyết định của nàng sẽ không bao giờ tái hôn nữa, đã khiến nàng thu hút cảm tình của toàn thể dân làng. Mọi người trong nháy mắt đã quên hết những lời đàm tiếu nhắm vào Ikuyo khi cô còn bé để hết lời ngợi khen nàng như một người phụ nữ đức hạnh nhất làng. Người duy nhất còn nhớ đến hình ảnh người vợ trẻ đã không nhỏ giọt nước mắt nào trong buổi mai táng chồng mình, đó là bà Tsuna. Chính bà Tsuna đó đã cúi đầu trước bộ áo tang trắng của con gái mình và tự nhủ là kể quá cố Seikichi thật là may mắn đã có một người vợ tiết hạnh, rồi bà khóc than cho số phận hẩm hiu của con gái từ nay về sau sẽ phải sống cô đơn trên thế gian này. Hiệu quả do chiếc kimono tinh khiết đó gây nên mạnh mẽ đến mức là lúc đó chính bản thân mẹ nàng cũng không nghĩ rằng Ikuyo goá bụa còn quá trẻ để có thể giữ trọn được suốt đời tiết hạnh của mình.
Sau khi mặc chiếc kimono trắng trong ngày cưới, tượng trưng cho người phụ nữ sẵn sàng theo chồng một cách trung thành, rồi lại mặc chiếc kimono trắng tang tóc, nói lên lòng quyết tâm không bao giờ tái hôn của nàng, trước mắt mọi người, Ikuyo đã trở thành một phụ nữ mà từ nay cho đến hết đời sẽ chỉ có một cuộc sống, cuộc sống của một người mẹ toàn tâm toàn ý che chở cho đứa con gái bất hạnh mà người chồng quá cố đã bỏ lại.
Bởi vậy khi mà đến lượt mình trở thành goá bụa, đầu óc bà Tsuna còn rất xa vời với ý nghĩa là một ngày nào đó có thể là Ikuyo sẽ rời bỏ gia đình. Hôm mai táng chồng, bà không mặc kimono trắng. Bà cảm thấy xấu hổ nếu bà bắt chước con gái mình, và ở tuổi bà làm gì có chuyện tái hôn cơ chứ. Bà có cảm tưởng như mình được giải thoát trước cái chết của chồng, hơn bà những hai mươi tuổi, và rốt cuộc bà nghĩ rằng bà đã hiểu tại sao Ikuyo không nhỏ một giọt nước mắt nào trong lúc mai táng Seikichi. Có lẽ bà Tsuna cảm thấy phấn khích được tự do và một tương lai xán lạn đương mở ra trước mắt hai mẹ con bà. Đã nhiều lần, sau cái chết của chồng mình, bà đã mơ tưởng đến một mái ấm với nhiều phụ nữ, trong một bầu không khí gia đình rực rỡ bay vút lên không trung và lượn lờ giữa các tầng mây, tựa như bà vừa giải quyết được một điều bí ẩn và cuối cùng đã hiểu được tại sao Ikuyo đã ngừng than khóc hoặc biểu lộ sự buồn bã từ khi chồng chết, và tỏ ra rất sung sướng trước công việc may vá.
Vậy cho nên bà đã đứng lặng và miệng há hốc khi Ikuyo báo với bà ý định bỏ mặc bà ở lại với những cảm nghĩ về tự do của bà; và bằng một giọng rất tự nhiên, tựa hồ như đương tuyên đoạn một bức thông điệp, nàng cho mẹ biết ý định của nàng tái hôn với con trai ông trưởng thôn. Rồi, không cần được sự đồng ý của mẹ, nàng bắt đầu nói với bà ta về những dàn xếp cần thiết. Chính vào lúc này, người bán vải rong đến chào bà Tsuna, vừa siết chặt tay bà vừa cười và nói:
– A, tin vui, xin chúc mừng!
Ngày hôm đó, cả làng được biết tin qua miệng người bán vải rong.
Ikuyo hình như chẳng quan tâm gì đến những khả năng nghề nghiệp của Keisuke, vì hôm qua bà Tsuna hỏi nàng để biết do đâu nàng có ý định lấy anh ấy, thì câu trả lời thật là quá rõ:
– Anh ấy biết Tôkyô!
Nhưng trước đó thì nàng trả lời với mẹ:
– Keisuke là người duy nhất hỏi con làm vợ trong khi con đang buồn rục xương trong cô đơn.
Bà Tsuna cứ nghĩ con gái mình sung sướng và hài lòng khi được may thoả thích những chiếc áo kimono mà nàng muốn. Thật là lầm to. Làm sao bà có thể tin được rằng một con chim xinh đẹp đủ lông đủ cánh để bay vút lên trời xanh lại có thể đỗ yên trên cành cây được? Không sớm thì muộn con chim đó sẽ bay đi.
Vào thời kỳ này, ngoài cái mặt đẹp của mẹ mình sau màn khói hương, bé Tomoko còn giữ được kỷ niệm về những tiếng lải nhải của bà ngoại về chuyện đám cưới. Thực vậy, không chút giữ ý giữ tứ, bà Tsuna tuôn ra trước mặt cô cháu gái nỗi đắng cay của mình.
– Tomoko, mẹ cháu sắp rời bỏ bà cháu ta, bỏ lại đây mẹ già của nó!
Tomoko có cảm tưởng như là mối thù hận sâu kín của bà ngoại đã xâm nhập vào cơ thể ấu thơ của nó. Lời lẽ của bà có một tiếng vang đáng thương hại đến lạ kỳ. Những tiếng khóc than của bà để lộ rõ dụng ý than thân trách phận bị con gái bỏ rơi. Bà đã trút tất cả nỗi thống khổ của chính mình lên đầu đứa cháu gái còn quá trẻ để có thể hiểu đươc. Về phía Tomoko, nó bắt đầu quan sát cái thế giới của những người lớn tuổi và em tự hỏi tại sao đám cưới của con gái lại làm cho người mẹ bị choáng đến như thế. Nhìn thấy bà ngoại khóc lóc và than vãn như vậy, tâm hồn ngây thơ của nó nghĩ suy một cách trực giác rằng thái thái đọ của mẹ nó không đậm đà tình mẫu tử cho lắm. Do không tự kiềm chế mình được mà bà Tsuna đã nói thẳng thừng rằng Ikuyo đã mất hết đức tính của một người mẹ.
Mặc dù cha cháu đã sống ở đây, trong nhà này của bà, nhưng Ikuyo vẫn không nghe lời mẹ nó. Đứa con gái không xứng đáng đó sẵn sàng từ bỏ nhà của mẹ nó! Bây giờ chồng nó đã chết, nó cốc cần gì đến mẹ! Nó chỉ nghĩ đến hạnh phúc riêng tư của nó.
Đồ con bất hiếu! “Đồ con bất hiếu”, những từ đầy hận thù và hằn học đó đã để lại trong tâm trí của Tomoko một dấu ấn sâu sắc, và luôn luôn ám ảnh nó trong suốt cả cuộc đời.
– Bà ơi! Bà đừng khóc nữa, có cháu đây mà.
Tsuna càng khóc dữ, và khi đã khóc chán, bà trở lại lắng dịu và bắt đầu nghĩ đến áo xống mà Tomoko sẽ mặc trong ngày cưới của mẹ nó.
– Bà sẽ tô son và đánh phấn cho cháu để cho mẹ cháu nhớ nó chút đỉnh là nó còn đứa con gái. Cháu có cái mũi thật giống như mũi bố cháu, Tomoko à!
Hôm đám cưới, bà trang điểm cho cháu bà thật hết ý, và khi cô trông thấy Tomoko, mọi người đều trầm trồ:
– Ồ, con bé kháu khỉnh quá! Như một con búp bê!
– Nó đẹp mê hồn với chiếc kimono ấy! Ai đã may cho cháu chiếc áo đẹp này thế? A ha, bà cháu may à! Ừ hừ!
Những lời ngợi khen Tomoko chứa đựng những ác ý đối với cô dâu.
Điều làm phật ý quan viên hai họ nhất, đó là trán của Ikuyo không có chiếc băng vải truyền thống của các cô dâu. Ông chú Shinya, ngồi cạnh bà Tsuna, buột miệng hỏi to:
– Thế chiếc mũ cưới của cô dâu đâu?
Tsuna trả lời, lòng dạ ê chề nhục nhã:
– Tất cả những việc này, tôi chẳng có hay biết gì hết!
– Thế bác không biết tí gì về lễ phục đám cưới của chính con gái bác sao?
Còn tôi, phải chăng là tôi phải đợi đến cái tuổi cổ lai hy này để trông thấy cảnh cô dâu không chít khăn vải trên trán chăng?
Cả những lời ong, tiếng ve của bà con hai họ lẫn những cảm nghĩ của ông chú Shinya đều không lọt khỏi mắt Ikuyo. Nhưng nàng vẫn giữ được bình tĩnh, một sự bình tĩnh uy nghiêm, và tiếp tục phớt lờ tất cả mọi người. Qua Keisuke, nàng biết được rằng ở Tôkyô không một cô dâu nào chít khăn vải ở trán. Và nàng tin một cách lờ mờ vào sự hiểu biết của chàng về điều này. Đây là lần đầu tiên nàng tìm kiếm một chỗ dựa nội tâm của con người sẽ là chồng nàng đó.
Bữa tiệc kết thúc nhưng những lời đàm tiếu vẫn còn rôm rả.
– Một cô dâu không chít khăn, ai lại thế bao giờ cơ chứ!
– Phải, à mà lại một đám cưới thứ hai của cô ta nữa chứ lị!
– Nghe đâu, cô ta đã hai lần mặc áo cưới màu trắng?
– À, À phải, vận đồ trắng lần đám cưới thứ hai của mình! Rõ là kỳ quặc!
Đây cũng là đám cưới thứ hai của cậu con trai ông trưởng thôn, cho nên nghi lễ đơn giản đi nhiều. Nhưng ai không trách móc gì họ, thấy cả cô dâu lẫn chú rễ đều là những rổ rá cặp lại và gia đình của cô dâu cũng không được bằng vai phải vế với gia đình của chú rể, hai vợ chồng đều đã có con, đám cưới đơn giản là chuyện bình thường. Nhưng Ikuyo lại ăn mặc quá lòe loẹt, không tương xứng với một đám cưới quá giản tiện, đầu lại không chít khăn vải, cho nên ai cũng tỏ vẻ bất bình. Và khi nàng thay chiếc kimono lộng lẫy với những tay áo dài sát đất thì tất thảy, kể cả bà Tsuna, đều há hốc cả mồm r:
chỉ những cô gái còn trẻ mới mặc kimono với những ống tay áo dài sát đất.
Từ xa Tomoko nhìn vóc dáng tuyệt vời của mẹ mình, mắt không hề chớp.
Phải chăng người phụ nữ đẹp cực kỳ đó lại là mẹ nó? Phải chăng đó là hình ảnh “người con gái bất hiếu”?
Sau lễ Phật, Tomoko đã cùng Keisuke uống cạn một ly rượu saké nhằm thắt chặt mối quan hệ mới giữa cha và con.
Cái nhìn mà nó khao khát chờ đợi nay đang hướng về nó, nhưng chỉ trong một khoảnh khắc mà thôi. Rồi với một nụ cười thanh thản và một cái gật đầu khe khẽ, Ikuyo đứng dậy để đi thay áo cưới lần thứ ba. Nàng đã cười với con gái, với những người đến mời nàng thay áo, hay nàng cười vì thích thú được trưng ra chiếc kimono mới? Nào ai biết được.

Chương 2
CÂY THỊ TRONG VƯỜN NHÀ NGOẠI

Tomoko áp sát vào ngực chiếc giỏ con bằng rơm mà nó vừa tết xong và khom người luồn qua cái cửa nhỏ cạnh chiếc cổng đen nhà ông trưởng thôn.
– A, Tomoko!
– Tomoko kia kìa!
Bọn trẻ chơi trong vườn liền chạy đến với nó. Chúng là con của bà cả:
Thằng con trai lên sáu và đứa con gái lên bốn.
– Chị đan cái giỏ này đấy à, Tomoko?
– Chúng ta đi hái mơ đi.
– Ừ phải đấy, đi hái mơ nào!
– Ồ, nhìn này, các cành nặng trĩu mơ kìa! Tomoko kêu lên.
– Vâng, nhiều! Cậu bé kiêu hãnh nói.
– Tomoko, chị lấy mang về nhà chị thật nhiều vào! – Cô bé kháu khỉnh bi bô.
Một giọng lạnh lùng làm chúng sửng sốt.
– Chúng bay làm gì ở đây thế?
Chúng ngửng đầu lên:
Ikuyo đang dữ dằn nhìn chúng.
– Chúng con đương chơi, Tomoko ngây ngô trả lời, vẻ sợ hãi.
– Ra ngoài vườn mà chơi, Ikuyo vừa cục cằn nói vừa nhìn Tomoko và hai đứa con chồng, trán nàng có một vết hằn thẫm ở phía trên lông mày, má nàng hõm sâu, chiếc kimono mặc cẩu thả, chuyện lạ đối với nàng:
mới có một tháng mà khó nhận ra được nàng.
– Ikuyo, Ikuyo!
Tiếng của Keisuke từ xa vẳng đến.
– Ikuyo, em ở đâu đấy?
Ikuyo nhíu lông mày, quay lưng về phía bọn trẻ, mở tấm vách trượt rồi đóng sầm nó lại và biến mất.
– Tomoko, chị về đấy à? Thằng bé ngơ ngác hỏi.
Tomoko quay lại lắc đầu, mặt tái mét và luồn qua chiếc cửa nhỏ.
– Chị sẽ trở lại chơi với chúng em nhé!
– Chị Tomoko!
Nhưng Tomoko vội vã ra về, đôi chân thoăn thoắt rảo bước nhưng đầu óc nó như bị sương mù phủ kín. Thái độ lạnh nhạt vừa rồi của Ikuyo thật rất xa vời với thái độ của một người mẹ. Kể cả khi chưa tái hôn, nàng chưa bao giờ dịu dàng với con gái. Nhưng Tomoko đã hoàn toàn quên điều này. Điều làm nó bận tâm nhất là hình ảnh của Ikuyo hiện nay rất xa vời với hình ảnh một người mẹ xinh đẹp, dịu hiền trong ký ức của nó.
Về đến nhà nó thấy bà ngoại đang nhuộm răng đen ở hiên.
– Tomoko, cháu ở đâu nãy giờ đây?
– Cháu đây mà.
Tomoko vừa đánh trống lảng vừa đi ngang qua mặt bà để vào nhà. Chiều dần buông. Nó cầm đèn ra hiên để lau chùi các bóng. Ở đây nó gặp phải một ông khách không mời mà đến, chú Shinya Sunaga.
– Xin báo với bác là con Ikuyo đang mong chờ một tin vui đấy.
– Sao, Ikuyo?
– Từ giờ đến cuối năm nó sẽ sinh con, hình như thế. Nghe nói thằng Keisuke cứ bám sát nó như đỉa đói, điều này cũng chẳng có gì là lạ!
– ...
– Thế nó không đến nói với bác chuyện này à? Thật lạ quá!
Mừng thầm khi nhìn thấy nét mặt bực dọc của bà chị dâu, ông Shinya đứng dậy ra về, nện mạnh đôi guốc gỗ xuống nền nhà.
Bà Tsuna ngơ ngác dõi theo ông, rồi tĩnh tâm lại, bà quay người đột ngột:
– Tomoko, cháu ở đấy à? Cháu làm gì thế?
– Cháu đang lau chùi bóng đèn. Nó bẩn quá bà ạ.
Vừa rồi nó không có ý nghe trộm, nhưng vì ông chú bị nặng tai, thường phải nói rất to, nên nó đã nghe được câu chuyện giữa bà và ông chú. “Ikuyo đang đợi tin vui. Từ nay đến cuối đến cuối năm nó sẽ có một đứa bé”.Má đang chờ đợi một đứa bé! Tin này làm nó bị sốc mạnh. Lâu nay bà Tsuna đã cấm không cho nó nhắc tới Ikuyo trước mặt bà, cho nên chẳng bao giờ Tomoko nói với bà là đôi khi nó đã đến nhà ông trưởng thôn vào lúc trưa. Tuy nhiên, lần này nó muốn nói với bà là mẹ nó đã mang thai. Tomoko vốn rất thích em bé, và mỗi khi nghe tin bên hàng xóm có đứa bé vừa chào đời thì nó mừng vui khôn xiết, tựa như tin vui đó là của chính gia đình mình, nhưng lần này nó có những tình cảm trái ngược nhau một cách kỳ lạ:
một niềm vui mênh mông trước ý nghĩ về cuộc sống mới bé bỏng đó, và đồng thời một nỗi buồn man mác, không tên. Nó có linh tính rằng mẹ trước đây đối với nó đã xa vời vợi nay lại sắp sửa đi xa hơn nữa cho đến khi không một ai có thể đến gần được.
Ngày nào nó cũng tắm với bà ngoại, nhưng chiều nay, bà bảo nó đi tắm một mình. Lấy lý do bị cảm, bà bảo người chị làm chuẩn bị giường cho bà và đi nằm ngay, trong khi Hachirô, anh đầy tớ trẻ đi kiểm tra xem nước tắm của Tomoko có đủ nóng không.
– Cô chủ nhỏ, nước tắm có vừa không?
Anh hỏi to từ phía lò nấu. Nhưng Tomoko trả lời mà không nói đến độ nóng của nước:
– Chú đừng gọi cháu là cô chủ nhỏ, mà chỉ gọi cô chủ thôi.
– Tôi không thể gọi cộc lốc như thế được.
– Tại sao vậy?
– Trước cô, có một người mà tôi vẫn thường gọi như vậy.
– Ai thế?
– Mẹ cô, cô chủ nhỏ ạ.
Tomoko tiếp tục kỳ cọ với một cái túi nhỏ đựng cám gạo.
– Cô chủ nhỏ ...
– Sao?
– Hôm nay cô có gặp mẹ cô không?
– ...
– Thời gian này người ta không thấy bà ta ra khỏi nhà. Không biết bà nhà có ốm đau gì không?
– Mẹ cháu sắp có em bé.
Ngạc nhiên, Hachirô tiếp tục cho củi vào lò, chẳng nói chẳng rằng.
– Hachirô?
– Dạ?
– Nước nóng quá, bỏng cả da cháu đây này!
Trong gian phòng có trải mười chiếc chiếu, bà Tsuna nằm dài trên chiếc giường rộng nhất, mắt thao láo nhìn vào chỗ trống, đèn ngủ vẫn còn chong.
– Ngoại ơi! Tomoko thì thầm, chú Hachirô đun nước tắm sôi sùng sục làm cháu suýt bị bỏng bà ạ.
– Thế ư.
Vẻ dửng dưng của bà ngoại làm Tomoko lo lắng.
– Ngoại ốm à, ngoại?
– Bà đau bụng.
Kê đầu lên chiếc gối bằng sành, bà nhớ lại buổi trò chuyện với chú em chồng. Shinya đã kể cho bà về Ikuyo bị gia đình chồng ngược đãi làm sao. Điều này cả làng đều tiên đoán trước cả rồi, và Tsuna là người đầu tiên nghĩ tới chuyện đó:
tình thương và lòng thù hận đối với người con gái độc nhất của bà càng lúc càng sâu đậm khiến mình mẩy bà quặn đau. Ấn mạnh các đầu ngón tay vào hai bên bụng để cố nén cơn đau, bà Tsuna nghĩ tới tình cảnh thai nghén của con bà.
– Đồ bất hiếu! ...., bà rên rỉ. Chính bà cũng không hiểu vì sao bà lại căm ghét Ikuyo đến như vậy.
– Hachirô, Hachirô! Chú không có ở đấy à, chú Hachirô?
Chàng trai Hachirô lanh lợi nên được Tomoko quí mến, nhưng hôm nay nó nghe gọi nhiều lần mà cũng chẳng buồn trả lời.
– Chú ở đâu, Hachirô? Cháu gọi chú đứt cả hơi rồi đấy.
– Thưa cô chủ nhỏ, Hachirô trả lời, mặt sa sầm, má cô đến kia kìa.
– A, ở đâu thế?
– Ở trong vườn ấy. À không, bà ở phòng ngoài, đang trò chuyện với cụ.
Vừa nghe xong, Tomoko liền chạy ngay đến tiền sảnh, bước vội lên các bậc tam cấp và đứng sững lại chỗ vách ngăn. Ikuyo đứng ở đó nhìn mẹ một cách lạnh lùng. Bà Tsuna đang ngồi ở mép chiếu, không buồn bảo nàng vào. Giữa họ, trên nền nhà, có một bọc vải vừa ném xuống đó.
– Tao là người quyết định về ăn mặc của Tomoko. Công hơi đâu mà mày để ý đến những chuyện không liên quan gì đến mày nữa! Vẻ bực dọc, bà Tsuna cố gắng kiềm chế để không bật ra những lời lẽ nặng nề.
– Con chẳng phải bận tâm về chuyện ăn mặc của nó nếu biết rằng mẹ nuôi dạy nó đàng hoàng. Nếu như con có mặt ở đây thì nó phải mặc những chiếc áo kimono bằng vải như thế đâu!
– Bây giờ Tomoko đã đi học rồi, con cái các nhà thân hào có mặc kimono với ống tay hẹp đến trường không?
– Cháu nó sẽ mặc những áo mà nó muốn!
– Các con của mày bây giờ là những đứa con của ông trưởng thôn. Tomoko là người thừa tự của nhà Sunaga, và về mặt pháp lý, nó không còn dây liên hệ gì với mày nữa. Vậy thì mày chỉ nên can thiệp vào những chuyện có liên quan đến mày mà thôi.
– Những đứa con không phải do con mang nặng đẻ đau thì không phải là con của con.
– Vậy thì mày hãy chăm sóc tốt đứa bé mà mày sắp có ấy.
– Mẹ hãy để cho con vào nhà. Chính vì Tomoko mà con phải đến đây.
– Ngay cả mẹ mày mà mày cũng không coi như một người mẹ thì liệu Tomoko có coi mày như một người mẹ không?
– Mẹ hay không phải là mẹ thì bà sẽ thấy, Ikuyo vừa nói vừa khoát tay gọi Tomoko.
– Tomoko, đến đây nào!
– Chớ có nhúc nhích! Bà Tsuna hét to, làm Tomoko đứng ngây như trời trồng.
Ikuyo lấy lại bình tĩnh vì khi thấy mẹ mình không kiềm chế được, và nàng lặng lẽ cởi cái bọc vải ra. Trong bọc là một chiếc kimono nay đã trở thành quá lòe loẹt đối với nàng để may cho Tomoko một chiếc.
– Tomoko, đến đây!
– Đừng có đến, cháu!
– Đây là chiếc kimono mà mẹ đã tự may cho con. Nào, cầm lấy.
– Tomoko, bà cấm cháu đấy!
Bị kẹt trong cuộc xung đột giữa mẹ và bà, Tomoko cảm thấy thật khó xử.
Tuy nhiên giọng nói của mẹ đã cuốn hút em mạnh hơn là cái nhìn điên loạn của ngoại. Và nó bước về phía mẹ, không để ý gì đến sự cấm đoán của ngoại.
– Tomoko! Bà Tsuna hét lên một cách vô vọng khi thấy bàn tay của đứa cháu gái chạm vào mảnh lụa mịn màng.
Định thần lại, nó rút lui, còn Ikuyo thì vừa nhặt mảnh vải vuông dùng để bọc chiếc kimono, vừa đi giật lùi.
– Chào con, Ikuyo vừa nghiêm nghị nói vừa đi ra.
Tomoko đứng lặng, chiếc kimono màu hoa cà trong tay, và in sâu vào trí nhớ của mình hình ảnh của mẹ, lộng lẫy, tóc bới cẩn thận, khác với hôm kia.
Nó nghe có tiếng ai nức nở. Tay bấu vào lò than bằng sứ, trán áp vào đó, bà Tsuna âm thầm khóc.
– Ikuyo, đồ bất hiếu! Đồ bất hiếu! .... Đứa con bất hiếu ...
Ôm chặt chiếc kimono vào lòng, Tomoko rón rén đi ra. Trên mảnh đất hình vuông, nó bắt gặp Hachirô như người mất hồn đang lơ đễnh nhìn về phía mẹ nó vừa mất hút.
Nó đi về phòng mình và lập tức trải chiếc kimono ra. Điều làm nó thích thú nhất, đó là chiếc áo được cắt may đúng theo kiểu kimono của các bà, không có dây thắt ở eo. Ngoại luôn xem Tomoko như là một đứa bé con cho nên không bao giờ bà may kimono cho nó mà lại không luồn dây vào trong áo, mặc cho Tomoko phản đối.
Nó mặc thử chiếc áo mới, quay phải rồi lại quay trái, ngắm nghía mình từ dưới lên trên. Vì quá bé nhỏ nên khi nó cúi xuống thì hai ống tay áo chạm sàn nhà và khi nó vỗ vỗ tay thì chúng quất xuống chiếu. Và nếu như không có ai vừa gọi thì có lẽ nó cứ đùa nghịch mãi như thế này.
– Tomoko!
Tiếng bà ngoại làm nó giật mình. Nó nhanh nhẹn cởi chiếc kimono màu hoa cà. Vừa lúc ấy bà Tsuna bước vào phòng. Và ngay lập tức bà nổi máu tam bành khi nhận ra là nãy giờ cháu bà mải mê đùa nghịch với chiếc kimono thay vì khóc sướt mướt như bà nghĩ.
– Ikuyo ... đứa con bất hiếu ...
Những tiếng nức nở trở thành những tiếng la hét điên loạn. Bà nắm lấy chiếc áo kimono màu hoa cà và quất mạnh xuống chiếu như đánh một con thú dữ.
Chẳng mấy chốc chiếc áo đã biến thành một đống giẻ vụn. Mặt tái mét và nín thở, Tomoko sợ hãi nhìn bà. Cảnh điên loạn diễn ra trước mắt làm nó đau khổ hơn là nỗi buồn mất áo do mẹ cắt may. Những từ “đứa con bất hiếu” mà bà hét lên một cách điên loạn khiến nó nghĩ đến cội rễ của mọi tội lỗi trên đời. Nó không biết những từ đó nói lên điều gì, nhưng “đứa con bất hiếu” có thể là cái gì đó rất rùng rợn. Trong trái tim thơ dại của Tomoko đã hằn sâu một điều chắc chắn:
con gái bất hiếu là kẻ không xứng đáng nhất, bị nguyền rủa nhất.
Những ngày tiếp sau, cơn bão lòng đã lắng dịu, nhưng bà Tsuna luôn luôn trong tâm trạng buồn rầu. Còn Tomoko không còn bụng dạ nào nữa để trò chuyện với ngoại. Rất lạ là nó không giận vì bà đã xé chiếc áo kimono của nó.
Tuy nhiên, thỉnh thoảng, trên đường đi đến trường, Tomoko lại nghĩ đến chiếc kimono màu hoa cà với những ống tay dài quét chiếu mà lòng đầy tiếc nuối.
Một ngày nắng đẹp, Tomoko đi học về, tay cầm chiếc dù đã gập lại và chạy nhanh đến phòng bà ngoại.
– Chào bà, cháu đã về!
Bà Tsuna đương nằm trên giường, lưng quay ra phía nó, chẳng nói chẳng rằng.
Đêm hôm đó, thật khuya lắm, Tomoko đột ngột tỉnh giấc. Có lẽ đây là linh tính, chứ thường nó ngủ say mãi đến tận sáng sớm. Nó lắng tai nghe. Từ nệm bên cạnh, không một hơi thở nào đến tai nó. Nó chong mắt nhìn vào đêm tối và nhận ra rằng ngoại đã không còn ở đó nữa. Nó giỏng tai nghe, nhưng chỉ nghe có tiếng giọt mưa rơi tí tách.
– Ngoại, ngoại ơi!
Tomoko đứng dậy, không khí ẩm thấp, ngột ngạt tỏa khắp phòng. Một nỗi lo sợ lờ mờ co thắt trái tim con trẻ của nó. Nó linh cảm một điều gì khác thường.
Không thể ngồi yên, nó bước nhanh đến phòng vệ sinh.
– Ngoại, ngoại ơi!
Tiếng nói của nó bây giờ tựa như một lời rên rầu rỉ. Nhà buồn như chấu cắn giữa một đêm mưa dầm, ở một thời điểm mà bà làm công và cậu đầy tớ đã lần lượt ra về hết, chỉ còn lại có nó và bà ngoại. Và ngoại đã biến đâu mất!
– Ngoại, ngoại ở đâu? Ngoại!
Nó không nghĩ rằng bà lại đi ra ngoài vào một cái giờ muộn màng như thế này. Hẳn là bà đương ở đâu đó ở trong nhà và bị té xỉu. Vừa lúc đó, nó nghe một tiếng động lớn ở phía sau vườn.
Quên cả sợ hãi, nó lao nhanh ra ngoài. Và lúc ấy, dưới cơn mưa tầm tã, trong đêm tối âm u, nó phát hiện ra một hình dáng đang nằm oằn oại trên mặt đất.
– Bà ngoại!
Tsuna đã định tự tử bằng chiếc thắt lưng buộc ở một cành cây thị, nhưng cái cành khô đen sạm đã bị sâu mọt đẽo gặm còn già lão hơn cả chính bà, đã bị gãy lìa ra khỏi thân cây, và người bà già rơi bịch trên đất ướt sũng.
– Ngoại, ngoại!
Tay và chân bà cựa quậy, vậy là không chết. Vừa lớn tiếng gọi bà, Tomoko vừa sát vai vào lưng bà. Nước mưa không ngớt chảy vào trong chiếc kimono đã bị mở tung. Với ý định làm sao để đưa thật nhanh được bà vào nhà, Tomoko đã tập trung tất cả nghị lực của mình để làm bà tỉnh lại, vì nó biết rằng nó không thể vực được bà đứng dậy và đưa bà vào nhà.
– Ngoại ơi! Cháu van bà, bà đứng dậy đi ...
Có lúc bàn tay của Tomoko chạm vào tấm da trần của ngoại. Tomoko ướt sũng nước mưa, vừa nhẹ ru bà, vừa cảm thấy như có một đương động đậy dưới lòng bàn tay mình.

Chương 3
ĐỒ CON BẤT HIẾU

– Ha ha ha ha!
Bà Tsuna thường hay cười như vậy, cười một cách vô cớ giữa lúc chuyện trò với ai, hoặc ngồi một mình dưới ánh mặt trời. Ở ngoài hiên, cái cười kỳ quặc không hồn, không sinh khí trên cái khuôn mặt vô cảm đó đã từng làm cho Hachirô và bà đầy tớ già kinh hoàng, hồn xiêu, phách lạc.
Ngày hai mươi lăm tháng mười hai, Ikuyo cho ra đời một đứa bé gái. Chú Shinya đến báo tin nàyđồng thời với những lời chúc tụng năm mới, nhưng bà Tsuna không có phản ứng gì như ông tưởng, vì giữa câu chuyện, bà ta đã bật lên cười không đúng lúc.
Ha ha ha ha!
Mọi người trong làng đều biết là bà lão Sunaga đã trở nên điên sau khi tự vẫn không thành. Trước đó, đôi mắt của bà thường long lên sòng sọc, biểu thị một sự giận dữ lặng lẽ mỗi khi người ta đề cập đến chuyện con gái bà tái hôn với con trai ông trưởng thôn trước mặt bà, còn bây giờ bà chẳng khi nào có phản ứng gì, ngoại trừ để bật ra một tiếng cười ngây thơ và mập mờ, u uất.
– Bà lão điên thật rồi, Shinya khẳng định.
Tiếng đồn méo mó và bay đến nhà Kôsaka. Không mấy khó khăn để thấy rằng bố mẹ chồng của Ikuyo vốn đã bất bình về tư cách của con dâu mình, nay lại càng xử sự với nàng cứng rắn hơn. Ở thời kỳ đó, sự điên loạn di truyền là một cái cớ đủ đòi ly dị. Bố mẹ chồng đã công khai lên tiếng đuổi nàng ra khỏi nhà. Kirke thì thiếu bản lĩnh không đủ kiên quyết để bênh vực vợ trước cha mẹ mình, còn lũ con của người vợ đầu thì cư xử với nàng một cách khinh bỉ. Một mối hận thù đối với người mẹ kế có lẽ đã từ lâu âm ỉ cháy trong lòng chúng.
Đã khoảng sáu tháng nay, kể từ ngày xảy ra tai biến đã khiến bà trở nên điên, bà Tsuna hình như đã quên hết chuyện ăn uống. Và cho dù Tomoko và bà đầy tớ già có thay phiên nhau giúp bà ăn, ba bữa ăn trong ngày vẫn kéo dài vô tận.
Một giờ bà chỉ ăn được có ba miếng. Bởi vậy bà đã gầy trông thấy.
Hôm đó, thấy ngoại gầy khủng khiếp, cô bé bỗng lo sợ một tình huống tồi tệ nhất. Tình hình này có vẻ như vô phương cứu chữa. U già và Hachirô cũng chỉ biết đứng nhìn bà một cách sợ sệt, thầm nghĩ giờ lâm chung đã cận kề.
– Ha ha ha ha!
Bà Tsuna đột ngột cười to.
Bà gây dễ sợ, đến mức người ta nghĩ rằng bà sẽ không đứng dậy được, tuy nhiên, sáng sáng bà vẫn đứng dậy được và đến ngồi ở đây, đó trong nhà. Tối đến, bà lên giường và ngủ một cách bình thường.
Với bà ngoại trong tình trạng như vậy ở bên cạnh, Tomoko đã phải sống trong cảnh cô đơn có một không hai. Ở trường, các thầy cô giáo vẫn quý mến nó vì nó được nhiều điểm tốt, nhưng tất cả các bạn bè thì đều dần dần xa lánh nó.
Khi nhìn thấy Tomoko, bạn bè của nó thì thầm với nhau:
“Kìa kìa, đứa con của mụ điên”. Thế là các cánh cửa sổ lòng của Tomoko lần lượt khép lại. Nó trở thành một đứa bé kín đáo, khi tan học nó lặng lẽ đi về nhà. Còn ở nhà thì nó thôi không nói chuyện lớn với bà u già, còn u thì cũng giảm dần tình cảm với nó, không chiều chuộng và ngợi khen nó như trước nữa. Riêng Hachirô thì vẫn đến chăm sóc nó thường xuyên.
– Cô chủ nhỏ, cô may đấy à?
Hachirô gọi nó từ ngoài, rồi đẩy tấm vách ngăn bằng giấy và nhìn vào trong.
Không có việc gì làm, Hachirô ngồi xuống chiếu, hai đầu gối quỳ chụm vào nhau và lơ đãng nhìn Tomoko vừa tiếp tục may. Rồi nín thở, anh cất tiếng hỏi, môi khô bỏng:
– Cô chủ nhỏ, thời gian gần đây cô có gặp mẹ cô không?
– Mẹ ư?
– Phải.
Tomoko khẽ lắc đầụ. – Lạ thật, gần đây chẳng ai trông thấy bà nhà đâu cả.
– Có lẽ mẹ cháu mới ở cữ nên còn phải kiêng đi lại.
– Hừ ... ừ Hachirô tỏ ra lo ngại cho sức khỏe của bà Ikuyo. Anh tự hỏi đã đẻ được hai tháng rồi mà sao bà chủ vẫn không rời khỏi phòng, và không phải chỉ có Hachirô nêu lên những câu hỏi về việc này, mà cả làng ai cũng thắc mắc như vậy. Có lẽ anh muốn tâm sự với Tomoko về mối lo đè nặng lòng mình.
– Cô chủ nhỏ ...
– Sao?
– Xin cô đừng nói với cụ chủ, nhưng ...
Và anh tiết lộ rằng vừa mới đây anh đã đến nhà ông trưởng thôn, với một cành hoa làm bằng bột tẻ, như cây mà anh vừa tặng nó.
– Tôi nghe đứa bé khóc ...
– Cháu cũng có nghe. Nó khóc nhiều lắm, hử?
Tomoko lắng nghe câu chuyện của Hachirô với một sự quan tâm tăng dần.
– Rồi sao nữa, Hachirô?
Anh rón rén đi đến gần chiếc cửa tò vò trổ ở trên mái nhà và nghe rõ tiếng trẻ con khóc đồng thời với tiếng to dần của Ikuyo đương hét tướng lên:
– Anh im đi! Anh làm tôi điên mất! Nếu tôi mà còn ở trong nhà này thì chắc chắn là tôi cũng kết thúc như mẹ tôi!
– Em đừng nói bậy nói bạ như thế nữa. Nào, một đứa bé mà khóc như vậy thì có là bình thường không?
– Nhưng tại sao những người phụ nữ lại phải có con cơ chứ? Thật là rắc rối!
Tất cả những gì anh đã hứa với tôi trước khi cưới đều không thực hiện, và hơn thế nữa, kia kìa, con nhóc cứ quấy rối tôi suốt ngày! Nếu tôi mà cứ ở lại trong cái nhà này, sớm hay muộn rồi cũng sẽ xảy ra thảm kịch, đó là điều chắc, tôi sẽ tự vẫn và giết luôn đứa bé!
– Ikuyo! Em đừng nói nhảm nữa, anh van em.
– Nhưng chính anh đã nhốt tôi ở đây! Bây giờ anh còn van xin tôi cái gì nữa?
– Nhưng anh đã nói với em rằng đây chỉ là vấn đề kiên nhẫn mà thôi. Kiên nhẫn thêm tí chút nữa thôi mà, Ikuyo?
Đứa bé càng khóc dữ. Lúc đó, Ikuyo hét to, có lẽ như nàng vừa đánh ai đó, đứa bé hay là Keisuke.
– Anh im đi, tôi nói với anh là hãy im đi! ....
Có một tiếng rầm, tựa như nàng vừa ném vật gì. Hoảng sợ, Keisuke cố gắng làm nàng nguôi lòng. Đứa bé vẫn khóc dữ. Chắc chắn là lúc này không phải là cơ hội tốt để gọi Ikuyo và tặng nàng cánh hoa đang trổ bông. Hachirô sợ nổi da gà. Hoảng hốt trước ý nghĩ Ikuyo có thể chìm đắm trong cơn điên loạn như cụ Tsuna, anh vắt chân lên cổ chạy một mạch về nhà, bỏ lại cành hoa móc vào một nhánh thông ở cạnh cửa sổ.
– Tôi tự hỏi liệu có phải bà chủ cũng suy sụp như cụ bà nhà ta không. Cô chủ nhỏ, chắc là cô phải lo lắng lắm.
– Chú Hachirô, chuyện này làm chú lo sợ đến thế ư?
– Nhưng đây là bà chủ, tôi đã lớn bên cạnh bà ấy từ khi tôi hãy còn bé tí.
Tomoko cảm thấy khó chịu. Nó cay chua với Hachirô:
– Thật là tởm lợm, người ta sẽ nói là chú phải lòng mẹ cháu.
Chàng trai trẻ chân chất giật nảy mình trước những lời nói đó của cô bé. Anh ngượng đỏ cả mặt, và một lát sau bỏ chạy ra khỏi nhà không một lời chống chế để giấu nổi hổ thẹn của mình.
Cành hoa làm bằng bột tẻ tiếp tục rung rinh khi anh đóng cửa lại và Tomoko vẫn ngồi yên lặng nhìn nó, thẫn thờ. Những tình cảm phức tạp mà nó còn quá non trẻ để tự mình hiểu hết được đã khuấy động tâm hồn nó như những con sâu lạ.
Tiếng guốc ai đi qua vườn:
đó là chú Shinya. Bà Tsuna ngồi sưởi nắng ở hiên, nhìn thấy Shinya và chào chú em chồng trước khi ông ta kịp mở miệng.
Từ một tháng nay, bà ăn đã thấy hơi ngon miệng và nặng thêm được một chút.
– Bà chị dâu à, khủng khiếp quá!
– Chú nói gì thế?
– Ikuyo đã biến đâu mất rồi.
– Hử?
– Bác chớ có hốt hoảng, chưa phải lúc đâu, nhưng mà Ikuyo và chồng nó đã đi, mang theo đứa con của chúng. Thế nó không đến đây để thưa chuyện với bác trước khi đi à?
– Không! Tôi chẳng biết gì về việc ra đi của nó cả.
Thực là đột ngột, không ai ngờ cả. Bọn chúng đã đi Tôkyô, người ta nói như vậy. Với cái thằng Keisuke bất lực đó thì người ta không thể hiểu được chúng sẽ làm gì để sống. Chúng thật ngốc nghếch. Quên cả bổn phận đối với cha mẹ già của Keisuke! Thời nay, nhân cách của bọn trẻ thật là phi đạo lý!
– Chị dâu à, cả bác nữa, bác có trách nhiệm trong chuyện này.
– Tại sao lại tôi được?
Trong cái nhìn giận dữ mà bà chĩa vào chú em chồng lóe lên ánh sáng mờ đã tắt từ nhiều tháng nay. Nhưng ông Shinya vẫn tiếp tục với cái giọng vừa rồi:
– Họ đã làm khổ Ikuyo vì bệnh tình của bác! Bác phải bình phục nhanh để đến thăm họ. Dù sao thì chính con bác đã đẩy con trai thân thương của họ bỏ trốn lên Tôkyô.
Tsuna lặng thinh cho đến khi chú em chồng ra về, mặt đầy vẻ khó chịu.
Thế rồi chỉ trong vài ngày mà tóc bà trắng xóa, tuy chỉ mới năm mươi mà trông bà như một phụ nữ quá lục tuần.
Bà từ chối không tiếp chú em chồng Shinya, nhưng ông chú vẫn cứ đến và ngồi ở đầu giường bà. Lòng hận thù chồng chất từ nhiều năm này kể từ khi bà đến làm dâu ở nhà Sunaga dồn hết vào đôi mắt nảy lửa, bà quát lên không chút nể nang:
– Cút xéo ngay! Tao không muốn nhìn thấy cái mặt dơ dáy của mày!
Sự cố này đánh dấu một sự đổ vỡ hoàn toàn trong quan hệ chị dâu, em chồng. Người bà con duy nhất còn lại của nhà Sunaga không bao giờ trở lại nữa.
Và người bà con duy nhất còn ở cạnh bà Tsuna là Tomoko, lúc này đã lên chín.
Còn u già thì đã hoàn toàn thái độ khi thấy bà chủ trở thành một người bệnh khó tính, trái nết, và tuy bà vẫn tiếp tục làm việc như trước nhưng u không còn để ý đến bà Tsuna nữa. Hachirô thì có thay đổi tính tình từ hôm Ikuyo bỏ nhà đi Tôkyô, và lúc nào anh cũng như đương ở tận trên cung trăng. Anh không còn thích trò chuyện với Tomoko và không mấy quan tâm chăm sóc bà chủ. Anh tự giam mình trong mơ mộng như một thanh niên đa sầu, đa cảm.
Sợ tình trạng sức khỏe của bà trở nên trầm trọng, thầy thuốc đã khuyên bà nên vào bệnh viện để điều trị.
– À, các vị muốn tôi rời bỏ nhà này ư? Tên khốn kiếp Shinya sẽ bay đến ngay để chiếm đoạt nhà. Làm sao tôi lại có thể bỏ cái nhà này được? Đây là nhà của tôi, tôi sẽ giữ nó cho đến khi Tomoko trưởng thành. Từ ngày mà cái con bất hiếu Ikuyo bỏ đi, mọi người chỉ nghĩ đến chuyện làm tôi phải rời bỏ cái nhà này. Nhưng chẳng bao giờ tôi rời bỏ nó, chẳng bao giờ! Không phải vì con Ikuyo đã bỏ đi Tôkyô mà tôi sẽ rời bỏ cái nhà của tôi! Và cho dù là nó có trở lại và xin lỗi tôi thì tôi cũng chẳng bao giờ tha thứ cho nó cả. Không có ai lại đem nhà mình đi cho một đứa con bất hiếu!
– Tình trạng sức khỏe của bà ngày một xấu thêm.
– Tomoko! Tomoko!
– Dạ.
– Cháu ở đấy à? Cháu không bỏ bà đấy chứ? Cháu nói đi!
– Không đâu ạ, cháu ở đây này, ngoại.
– Tốt, tốt ... Cái con Ikuyo bất hiếu. Người ta đã nhiều lần nói với nó là tao ốm, thế mà nó cũng chẳng thèm đến thăm tao. Bé Tomoko tội nghiệp của bà, bây giờ cháu phải thay mẹ cháu. Ikuyo, đồ con gái xấu xa, đồ bất hiếu, bẩn thỉu!
Chính con Ikuyo, đồ bất hiếu, đã làm tôi đến nông nỗi này. Mẹ ốm, nó cũng chẳng quan tâm, đã thế còn mong tôi chết nữa cơ đấy! Nhưng mày hãy thử đến vào lúc người ta chôn cất tao, mày sẽ thấy tao trừng phạt mày như thế nào! ....
Thấy tình hình khó qua được, Hachirô đã đến gặp Tomoko và họ đã đánh điện ngay:
“Mẹ ốm, về ngay”, nhưng không có hồi âm. Sau mỗi ngày Tomoko và Hachirô lại hy vọng ngày hôm sau Ikuyo sẽ về, và họ cứ ngấp ngó chờ đợi ở đầu ngõ để đón cô nhưng nàng vẫn không trở lại nơi chôn nhau, cắt rốn.
“Mẹ hấp hối, về ngay - Sunaga”.
“Về ngay, con van mẹ - Tomoko”.
Vẫn bặt vô âm tín. Liệu Ikuyo có nghe được tiếng mẹ nàng đương ra rả nguyền rủa mình trên giường mà bà vừa trút hơi thở cuối cùng không?
Những người láng giềng tỏ lòng thương xót cho Tomoko từ nay phải sống cô độc trên thế gian này. Họ đến phúng điếu, kính cẩn nghiêng mình chào cô bé chủ tọa buổi lễ. Tomoko cũng nghiêng đầu đáp lễ một cách vô thức. Khói trắng của hương bay lên không trung và ôm lấy thân hình bé nhỏ, yếu đuối trong chiếc áo tang trắng rộng thùng thình của Tomoko khiến những người đến chia buồn không cầm được nước mắt.

Chương 4
ĐI TOKYO

Đây là chuyến đi dài ngày và là lần đầu tiên Tomoko đi tàu hỏa.
Tuy phải xa quê hương, xa bà ngoại và rời bỏ căn nhà gỗ với biết bao kỷ niệm, vui có, buồn có, nhưng em không cảm thấy buồn vì giấc mơ của đời nó đương chờ đón nó ở Tôkyô:
được thấy lại mẹ và sống bên cạnh mẹ!
Nếu như chuyến đi ít làm nó vui, có lẽ là do có bố dượng bên cạnh. Nhưng trong bốn hoặc năm ngày sống gần nhau, em thấy bố dượng Keisuke là một con người hiền lành. Nó tin như vậy.
Ông bà trưởng thôn đã không giấu giếm vui mừng khi đón đứa con trai tiêu xài hoang phí trở về nhà một mình mà không mang theo vợ. Nhưng khi biết lý do duy nhất khiến anh trở về nhà là để gặp Tomoko ở nhà Sunaga thì họ lại càng ngạc nhiên hơn là bực mình. Khi họ hỏi anh có quan tâm đến các con của người vợ cả nữa hay không thì anh đã van xin cha mẹ hãy xem như anh không còn thuộc gia đình Kôsaka nữa. Nó loạn trí rồi à? Con Ikuyo đã làm nó mê mẫn rồi? Ông bà trưởng thôn thực sự đau khổ và không đả động gì đến chuyện đó nữa. Đứa con trai họ xưa kia ngoan ngoãn, phục tùng đến là vậy mà nay đã thay đổi hoàn toàn từ ngày nó tái hôn với cái con Ikuyo. Tuy nhiên, ông trưởng thôn đã nhìn thấy trước điều có thể xảy ra:
Keisuke không có tiền, lại không phải là loại người biết kiếm tiền; sớm hay muộn Ikuyo, vốn thích ăn diện, rồi cũng sẽ chán nó. Và ngày một ngày hai, Keisuke sẽ trở về. Mệt nhọc sau ba ngày đi từ Tôkyô đến Wakayama, Keisuke cần phải nghỉ ngơi, sau đó anh sẽ đến thăm chú Shinya.
Không bao giờ người ta biết được Shinya và Keisuke đã nói với nhau những gì trong ngày hôm đó. Chắc chắn là Shinya không có một sự cản trở nào đối với sự ra đi của Tomoko vì lẽ một khi cô bé thừa tự trực tiếp của gia đình Sunaga đã đi rồi thì ông ta sẽ chiếm đoạt được cái nhà một cách dễ ợt.
Khi phong cảnh bên ngoài bắt đầu tan biến trong hoàng hôn thì cũng là lúc mà Tomoko cảm thấy một nỗi buồn man mác xâm chiếm lòng nó. Còn Keisuke cũng chìm đắm trong cái buồn xa vắng trong chuyến đi này. Tomoko trợn tròn mắt ngạc nhiên nhìn anh:
dạo ở quê, anh ăn mặc còn chăm chút hơn là lúc này, một người dân Tôkyô thực thụ, càng tới gần Tôkyô thì quần áo anh lại càng lôi thôi lếch thếch, một điều khá kỳ lạ trước con mắt của Tomoko.
Tối đến, nó bắt đầu cảm thấy mệt mỏi nhưng nó còn phải sắp xếp chỗ ngủ cho con búp bê.
– Tomoko, con cũng phải đi ngủ chứ, không thì con sẽ kiệt sức đấy.
Tomoko không thể không nhìn chằm chằm vào mặt chú Keisuke. Vậy người này là chồng mẹ đó sao? ... Nó không thể nào tin được. Và cũng khó mà tin rằng đó là con trai ông trưởng thôn. Anh chàng ta có nước da ngăm đen, phát phì trước tuổi, toàn thân phảng phất dáng dấp nhu nhược, vẻ mặt trông đáng thương ...
– Tomoko, dậy đi nào!
Tiếng gọi của Keisuke kéo nó ra khỏi giấc ngủ chập chờn. Một toàn cảnh sáng bừng trải dài trước mắt nó.
– Sắp được thấy núi Fuji rồi!
– Cháu cũng đã trông thấy nó.
– À, phải, con nhìn thấy nó từ trong toa-lét chứ gì?
Bực bội, nó bặm môi im lặng. Mặc cho Keisuke ra sức bảo nó ăn cơm hộp mà anh vừa lấy ra, Tomoko vẫn không đụng đến.
– Con cũng bướng bỉnh như mẹ con ấy! Keisuke nói và mỉm cười cay đắng.
Con thực không muốn ăn à? Anh cố nài.
Trong lời nói của Keisuke nó không thấy có ác ý gì đối với người con riêng của vợ ông ta. Nó chỉ thấy là ông bố dượng không xứng đôi lắm với người mẹ kiều diễm của nó.
Ở ga Tôkyô không có ai ra đón họ. Keisuke vác lên vai cái rương bằng mây của Tomoko và nắm lấy tay nó lên đường. Tomoko cảm thấy buồn. Vậy đó là ga Tôkyô, nơi mà nó tin chắc là sẽ được gặp mẹ .... Dưới mắt nó, nhà ga chỉ là một cái vỏ sò mênh mông, trống vắng buồn!
Nhưng rồi nó lại vui. Chẳng mấy chốc nữa là nó sẽ được thấy lại mẹ. Hy vọng đã làm tiêu tan hết mọi mệt nhọc của chuyến đi. Lòng nó tràn đầy phấn chấn, tim nó đập rộn ràng.
– Sắp đến nơi rồi, Keisuke vừa nói vừa ngoảnh lại. Anh vẫn vác cái rương, mặt nhễ nhãi mồ hôi. Áo sơ mi ướt đẫm dính vào lưng, còn áo vét thì anh đã vắt lên rương ngay từ khi bước xuống tàu.
– Chào em Ikuyo, bọn anh đã về! Keisuke vừa nói vừa đặt cái rương lên chiếc chiếu ở cửa ra vào.
– Ikuyo! .... Em đấy à? Tomoko, trông kìa, Yasuko đấy.
Keisuke chỉ cho nó đứa bé con đang nằm ngủ ở trong phòng cùng.
– Nó kháu khỉnh đấy nhỉ? Keisuke vừa hỏi vừa ngồi phịch lên chiếu, đối diện với Tomoko, và âu yếm ngắm nhìn con gái.
– Nó thật kháu. Tomoko trả lời và cười vui vẻ.
Cảnh êm đềm giữa người cha, con gái và đứa con riêng bị phá vỡ một cách tàn nhẫn. Từ phía cửa ra vào, một giọng chát chúa vẳng lên:
– A, mọi người đã về đấy à? Sao lâu thế!
Ikuyo đứng đó, trong khung cửa phòng khách bên cạnh, và nhìn họ.
– Chào em.
Keisuke lên tiếng, còn Tomoko thì không biết nói gì vì trái tim nó đang đập mạnh khiến nó không thốt lên được một lời nào; em lặng lẽ đứng dậy và theo Keisuke vào phòng khách.
– Ikuyo, em không nói gì với Tomoko ư?
Sự quan tâm của Keisuke đối với con bé không làm Ikuyo thích thú; mặt nàng sa sầm lại.
– Tại sao mặt mày lại bẩn thế! Hãy nhìn vào gương xem! Đi rửa mặt mau!
Đó là những lời đầu tiên mà Ikuyo nói với con gái. Như bị thôi miên, Tomoko đi về phía nhà vệ sinh mà mẹ nó chỉ cho. Nó vướn người lên để lấy chiếc gương móc ở xà, soi vào gương và nín thở:
cái mặt tròn trĩnh của nó đầy cáu bẩn. Ở đây người ta không cần phải ra giếng mà chỉ cần vặn vòi. Ngây ngất trước những điều diệu kỳ của Tôkyô, Tomoko hứng nước vào lòng bàn tay và rửa mặt. Vừa rửa mặt nó vừa nghĩ tới cái giọng nói kỳ quặc của mẹ. Mẹ đã thay đổi triệt để giọng nói, trong khi đó thì Keisuke, đã sống ở Tôkyô lâu hơn Ikuyo nhiều, nhưng anh vẫn giữ giọng nói vùng quê.
Tomoko rửa mặt về thì vô tình nghe được cuộc cãi vã giữa mẹ và bố dượng.
– Thế thì chỉ có cách là anh mang nó đi cùng?
– Chớ có nói bậy. Tomoko đã chín tuổi rồi, anh không thể đưa nó vào nhà tắm nam.
– Được, vậy thì nó sẽ đi một mình. Anh chỉ dẫn nó đến trước cửa nhà tắm thôi.
– Em đừng nói thế, em hãy mang nó đi. Đây là lần đầu tiên con nó đến nhà tắm công cộng, làm sao em lại để cho nó tự xoay xở lấy một mình được?
– Ôi phiền phức quá!
– Ồ không, chúng ta đi nào. Anh sẽ trông Yasuko, còn em thì đưa Tomoko đi, đồng ý chứ, Ikuyo?
– Tomoko!Mày làm sao mà cứ nhìn mãi tao như vậy hả? Chuẩn bị nhanh lên để mà còn đi tắm chứ.
– Tomoko, con đi tắm cùng mẹ con nhé.
Nghe giọng nói của Ikuyo và Keisuke, có lẽ người ta sẽ nghĩ rằng Keisuke là cha đẻ và Ikuyo là mẹ ghẻ của nó.
Tomoko mở rương lấy quần áo sạch mà u già đã xếp vào đấy, cầm chậu thau mà mẹ đưa cho và đi theo mẹ. Ikuyo bước nhanh, điệu bộ và nét mặt có vẻ tự hào như có người giúp việc hộ tống. Khi đến trước nhà tắm công cộng, nàng kéo chiếc màn xanh thẫm trên đó có ghi những chữ móc meo “Buồng tắm nữ”.
và bước vào. Đi sau mẹ, Tomoko đưa mắt nhìn nhanh vào phía trong. Ở đây có vài phụ nữ đang cởi hoặc mặc quần áo.
Ở trong phòng thay quần áo của nhà tắm công cộng, nó tần ngần khi cởi quần áo trước những người đàn bà xa lạ đó. Ikuyo mà vừa rồi không có gì vội vã trong chuyện đi tắm thì bây giờ lại tỏ ra dứt khoát khi đã bước qua tấm màn.
Và khi nàng cởi bỏ nốt chiếc váy trong thì thân hình trần truồng như nhộng của nàng lung linh nhựa sống như thân hình một cô gái đôi mươi.
– Tomoko! Mày đừng có đứng ngây ra như vậy. Cởi quần áo nhanh lên.
Dứt lời, nàng đẩy cửa phòng tắm và mất hút.
Còn lại một mình, Tomoko dần hồi tỉnh. Nó lấy chậu thau và đẩy cửa phòng tắm. Phòng đầy hơi trắng dày đặc như khói. Một mùi lợm mửa. Nó đưa mắt tìm mẹ.
Chẳng nói chẳng rằng gì với con, Ikuyo vào bồn tắm ngâm mình trong đó.
Tomoko làm theo mẹ. Nước nóng quá, và nó liên tưởng đến Hachirô đã dồn dập ném củi vào lò mặc dù nước tắm đã sôi từ lâu khi anh nghe tin Ikuyo đang mang thai.
– Mẹ ....
– Gì?
– Mẹ biết không, Hachirô, chú ấy đã bỏ làng đi sau khi ngoại mất. Chú ấy đến Osaka tìm việc, nhưng chú nói với con là chú muốn đến Tôkyô hơn.
Nhưng Ikuyo không có vẻ quan tâm đến số phận của người làm thuê cho nhà mình, nơi mà nàng đã sinh ra và lớn lên. Hoặc là do giọng nói quê mùa của Tomoko đã làm nàng bồn chồn. Thực thế, nàng vừa nhác thấy các bà láng giềng ngừng trò chuyện với nhau để vểnh tai về phía họ.
– Tomoko, mày đừng có nói cái giọng Wakayama ấy nữa, nếu không thì ở trường người ta sẽ cười cho đấy.
Toàn thân nó ửng đỏ, nhưng không phải vì nước nóng. Nãy giờ các bà quan sát nó vừa nhận xét về nó. Hai bà cạnh nó đang cọ mình với những túi nhỏ đựng cám gạo lên tiếng hỏi:
– Cháu bao nhiêu tuổi rồi, bé!
– ... Chín tuổi ạ.
– Cháu kháu quá!
Ikuyo nói xen vào:
– Cháu nó bé so với tuổi phải không? Đã hai năm nay tôi không được gặp cháu, nhưng người ta nói rằng nó không lớn lên được tý nào. Thất vọng quá!
– Không đâu! Hãy xem này. Nó đẹp, nó giống mẹ nó. Rồi bà sẽ mừng khi thấy nó lớn lên. Nó sẽ là niềm tự hào của bà, con bé ấy, rồi bà xem. Bà sẽ không hối tiếc về tiền của bà bỏ ra để dạy cho nó ca hát và nhảy múa đâu.
– Đó là bà giáo dạy hát có họa đàn theo, Ikuyo thì thầm vào tai Tomoko.
Khi họ rời khỏi nhà tắm công cộng thì trời đã tối và đường phố trở nên yên tĩnh.
Có lẽ do cảm giác dễ chịu sau khi tắm mà lần này Ikuyo bước đi ung dung với vẻ vui tươi. Nàng vừa được một bà khen ngợi, như người ta đã thường nói với nàng, rằng với sắc đẹp của nàng, lẽ ra nàng đã là một kỹ nữ rồi.
– Mẹ!
Mỗi khi có thể, Tomoko lại nhớ đến niềm hạnh phúc bị lãng quên à nó cảm thấy khi nói “mẹ”, vả lại, ở cái tuổi khao khát mong muốn học tập, nó rất muốn biết ý nghĩa của những từ mà hồi nãy đã tình cờ lọt vào tai nó.
– Này nhé, những ngày thất nghiệp là những ngày mà nội thành đông người nhất. Năm nay đã có ngày đầu năm, ngay hội hoa đào, và sắp tới là ngày hội mùa hạ. Và những ngày nghĩ lễ là gần như vậy, có ngày mồng một và ngày rằm, và đến ... Đấy, nói chung là như vậy.
Ikuyo nói huyên thuyên và với một giọng pha đôi chút âm điệu của đồng quê, Tomoko cho rằng đó là một biểu hiện tình cảm của mẹ đối với nó. Tiếp theo, Ikuyo giải thích chó nó ý nghĩa của một số từ mà nàng đã dùng:
– Nội thành là khu phố Yoshiwara. Ở đây có các cô gái làng chơi xinh đẹp và các kỹ nữ. Ngoại thành là nơi có những nhà ở như nhà của chúng ta.
Cơ may nào đã đưa Keisuke và Ikuyo đến ở ngay cạnh khu phố của những lạc thú? Dù sao thì Ikuyo, với chiếc gáy xoa phấn và nước hoa, cũng rất hài lòng với môi trường ở đây.
Keisuke đang sống cuộc đời bình thường của một công chức:
anh ra đi từ sáng sớm và mãi đến chiều tối mới về. Anh làm việc ở một cửa hàng sách của khu phố Kanda. Trong khi đó thì Ikuyo lượn lờ trong nhà mà không có việc gì đặc biệt để làm. Còn Tomoko thì ngoài những giờ học ở trường, nó giúp me chăm sóc Yasuko và làm việc nhà rất chăm chỉ, nhờ vậy mà Ikuyo có được nhiều thì giờ rỗi rãi theo học lớp dạy đàn shamisen.
Với tiền lương ít ỏi của Keisuke thì khó mà thỏa mãn được những ham muốn của Ikuyo. Về ở và ăn thì họ không thiếu bất cứ thứ gì, nhưng không đủ khả năng thuê người làm thì thực không thể chịu nổi đối với người đàn bà khó tính nhất của gia đình Sunaga. Tuy nhiên, những người láng giềng đã được nghe đồn về sự may vá của nàng, và nhờ hữu xạ tự nhiên hương mà người ta đổ xô đến đặt hàng cho nàng. Việc này cũng chỉ đưa lại cho nàng được một ít tiền, tuy vậy Ikuyo cũng tự hào là đã tự mình kiếm ra tiền. Nhưng cho dù cả khu phố có ca ngợi sắc đẹp của nàng, và cho dù nàng có nhà ở ngay cạnh Yoshiwara, thì nàng cũng vẫn chỉ là một người phụ nữ sinh ra và lớn lên ở thôn quê ở trong một gia đình cổ xưa, thiếu giáo dục, và không được học hỏi bất cứ một môn nghệ thuật nào nhằm tô đẹp, làm vui cho cuộc đời, tóm lại không là ai khác ngoài người vợ bình thường của Keisuke Kôsaka.
Đã từ lâu Ikuyo nuôi tham vọng làm nghề buôn bán như phần lớn dân cư ở một khu phố thấp hèn. Mẹ của Keisuke cho cậu quí tử một trăm yên trong dịp anh về thăm nhà ngắn ngủi và số tiền đó lẽ ra là phải giúp thực hiện dự định ấy, nhưng một trăm yên đã bị mất trên đường, trở về Tôkyô như Keisuke đã thú thật với Ikuyo. Đó là dịp để họ cãi cọ nhau.
– Tại sao người ta lại có thể đần độn tới mức là bỏ một số tiền lớn như vậy vào trong túi xách được!
– Ừ, đúng thế.
– Như vậy có nghĩa là ta không thể làm gì được nữa hết, ta lại trở về như trước chứ gì?
– Anh thật sự đau khổ về chuyện này.
– Tôi thì đã chán ngấy cuộc sống bần cùng này rồi! Anh không hiểu à?
– Anh hiểu, anh hiểu. Chính vì vậy mà anh đã về Wakayama. Anh nghĩ rằng anh sẽ làm em sung sướng khi anh trở về với số tiền đó, nhưng thực là chẳng may gì cả! Chắc chắn là bọn chôm chỉa đã lấy cắp số tiền của anh trong lúc anh ngủ!
– Tiền thì cất trong thắt lưng, có thế thôi. Ngốc nghếch lắm thì mới không giữ tiền ở trong người!
– Đúng vậy.
– Anh thì cứ mặc sức mà nói! Còn tôi, tôi biết làm gì?
Nói đoạn, Ikuyo đứng dậy, mặt hầm hầm, còn Keisuke thì cúi đầu, bộ dạng thảm hại. Chưa bao giờ Tomoko hình dung một cảnh tượng như vậy. Tâm hồn trẻ non của nó còn giữ mãi kỷ niệm về một người phụ nữ với một sắc đẹp lộng lẫy và một sự điềm tĩnh uy nghiêm, mặc toàn trắng trong lần tái hôn. Tomoko hoàn toàn bị mất phương hướng, không tài nào thiết lập được mối quan hệ giữa người đàn bà có cái gáy xoa phấn đang đứng trước mặt nó và người mẹ xưa kia.
“Đàn ông đều như vậy cả ư?” nó tự hỏi vì bị choáng trước cử chỉ phục tùng của Keisuke, hiến mình không điều kiện cho vợ. Quyết định mạnh mẽ duy nhất mà anh đã có trong đời, quyết định tái hôn với Ikuyo, đã đẩy anh vào cuộc sống này, phù hợp với những ước mong, hoài bão của vợ anh, nên anh không có bất cứ lý do gì để thù oán nàng về chuyện đó. Tomoko thấy mẹ mình thật sung sướng. Và không nghi ngờ gì nữa, Ikuyo đã tận hưởng niềm hạnh phúc được trách mắng chồng mình và xem anh như một kẻ ngốc nghếch khờ dại.
Ở trường mà Tomoko vào học sau kỳ nghĩ mùa hè, có nhiều học sinh khu phố Yoshiwara. Một em bé cùng lớp với Tomoko đến trường với chiếc gáy xoa phấn trắng, và trong một môi trường như vậy thì những từ như học làm kỹ nữ hay là kamuro (bé gái giúp việc cho một kỹ nữ) đã nhanh chóng gia nhập vốn từ vựng của Tomoko. Ở trường, nó ngồi cạnh con trai của bà chủ chứa, con gái của bà chủ quán nước, và có hôm đương học thì một anh hề, người tháp tùng các kỹ nữ đến những nơi hẹn hò, ló đầu vào lớp tìm một bé gái có chiếc gáy xoa phấn, cho thấy là toàn khu phố, ở phía trong thành hoặc phía ngoài thành đều sống nhờ vào hoạt động của Yoshiwara, và dân chúng ở khu phố không hề nghĩ rằng khu ăn chơi là một nơi bẩn thỉu, hoặc là một nơi bị loại ra khỏi thế giới của họ.
Một bé gái mà Tomoko bắt bạn đã nói là lớn lên nó sẽ trở thành một cô gái làng chơi sang trọng như bà Eizan nổi tiếng.
Một hôm cô bé đó thì thầm rằng hôm nay là “ngày lễ” và nó kiếm được nhiều tiền. Tim Tomoko đập rộn rã lúc cô bé rủ nó cùng về khi tan trường. Hôm đó đúng là ngày hội những người chết. Tay trong tay, hai đứa bé len lỏi qua làn sóng người, mỗi đứa cầm trong tay con búp bê của mình.
Về đến nhà, sau khi chào tạm biệt bạn, Tomoko nghe tiếng khóc dữ dằn của đứa em gái, Ikuyo đương ngồi trang điểm trước gương, và không để ý gì đến đứa bé. Nàng có vẻ như vừa tắm xong, mùi hương thơm nức. Tomoko thích nhìn mẹ trang điểm hơn là bận tâm chăm sóc đứa bé.
Nó tự nói với mình rằng cả Keisuke lẫn Ikuyo đều rất buồn trước cuộc sống hiện tại, nhưng nó có cảm tưởng Ikuyo là người buồn nhất vì nghèo quá không thể thuê mướn đầy tớ được nên bắt buộc phải quản lý gia đình một mình. Hạnh phúc nhất của Ikuyo bây giờ là thoa phấn mặt và tô son môi vì nàng không còn thích thú ngồi may kimono và luôn luôn mặc những chiếc áo mới. Nàng ngắm mình trong gương một cách nghiêm trang, điều này làm nảy sinh ở Tomoko sự kính trọng lẫn sợ sệt.
Bất thình lình Ikuyo trông thấy con gái mình ở trong gương. Tomoko lễ phép cúi mình, hai bàn tay đặt lên chiếu.
– Con chào mẹ.
– À, mày đã về. Vào xem con Yasuko có cần gì không.
– Vâng ạ ....
– Này, mày cầm cái gì ở trong tay đấy?
– Thưa chiếc bánh bột tẻ ngày hội đấy ạ. Bạn Omitsu đã cho.
– Đưa tao xem nào.
Nàng đưa chiếc bánh đến gần gương và nhìn nó một lúc, rồi tiếp tục trang điểm mà không bình luận gì. Tomoko không có thì giờ để ngồi không, nó đi vội sang phòng bên, nơi Yasuko vẫn còn khóc tướng cả lên.
Nó bế em lên và đi sang phòng mẹ. Ikuyo đã trang điểm xong, và bây giờ nàng đang bận nhìn một cách hờ hững cái bánh có hình cô gái làm bằng bột tẻ đặt trên lòng bàn tay. Cảm thấy sự có mặt của hai chị em Tomoko ở sau lưng mình, nàng nói với chúng, mắt vẫn không rời chiếc gương:
– Cô ta đẹp quá!
Và nàng lại ngắm nghía không biết chán cái bánh hình cô kỹ nữ.

Chương 5
MẸ BÁN CON CHO NHÀ CHỨA

Hôm đó, khi về nhà, Tomoko trông thấy ở ngưỡng cửa một cái mâm với hai cái bát. Ở trước bậc cửa ra vào là một đôi guốc gỗ vứt bừa bãi. Ikuyo và Tomoko sinh ra và lớn lên ở nông thôn, trong một gia đình địa chủ nhỏ, đã có thói quen tỉ mỉ, kỹ lưỡng do một nền giáo dục theo kiểu cũ đưa lại, còn Keisuke thì khi nào cũng ngăn nắp. Bởi vậy khi Tomoko nhìn thấy những chiếc guốc gỗ đó, nó có cảm tưởng chủ nhân của chúng là một những cẩu thả, và nó không thể lớn tiếng nói “Chào mẹ, con đã về” như thường ngày.
Một điều lạ là ngày hôm đó Yasuko không khóc. Thường thì khi nó trở về nhà, từ xa nó đã nghe con bé khóc như muốn nói:
“Chị Tomoko, chị về nhanh lên!” và thế là hôm nào nó cũng chạy vội vào nhà. Nhưng hôm đó thì lại khác.
– Chính vì vậy mà ... Nếu anh ấy biết ...
Một giọng đàn ông vẳng đến tai nó đứt quãng.
Nó nhẹ nhàng bước vào nhà. Chần chừ một lúc, nó tự hỏi là có nên sắp xếp lại cho ngăn nắp đôi guốc của khách không, nhưng càng nhìn đôi guốc nó lại càng thấy khó chịu về sự cẩu thả của khách, cho nên nó quyết định sắp xếp chúng lại cho ngăn nắp.
– Ai đấy? Ikuyo giật mình hỏi. Nàng quay người lại, nhận ra Tomoko, rồi lại tiếp tục chuyện trò với người khách lạ.
– Cháu chào ông ạ. Con chào mẹ!
Ngạc nhiên khi thấy Tomoko kính cẩn cúi đầu về phía mình rồi về phía mẹ nó, người đàn ông đột ngột ngưng nói và nhìn Ikuyo như để yêu cầu nàng giải thích, nhưng nàng vẫn quì trên chiếu mà chẳng nói gì.
Tuy nhiên, Tomoko cảm thấy là sự hiện diện của nó đã làm họ lúng túng như một làn sương nhẹ là là bay trong căn phòng nhỏ, bởi vậy nó vội vàng mất hút vào trong phòng cùng. Nhưng điều nó trông thấy khi bước vào đây làm nó đứng ngây tại chỗ:
Yasuko nắm chân con búp bê gần như tơi tả, một tay đã bị giật đi, chiếc kimono màu hoa cà bị rách nát, các mảnh giẻ rách tản mác trên nền nhà.
Nó đã mang con búp bê này từ nhà đi và giữ gìn rất cẩn thận khi ở trên tàu hỏa.
– Yasuko!
Tomoko cảm thấy máu dồn lên đầu, nhưng tự thấy không thể nổi giận hoặc khóc được vì một kỷ niệm hãi hùng vừa hiện ra trước mắt.Nó nhớ lại khoảnh khắc mà bà ngoại trong cơn điên loạn đã xé tan tành chiếc kimono màu hoa cà.
Trước mặt nó chiếc kimono mà mẹ đã cắt may chỉ còn là một đống giẻ vụn khủng khiếp. Và cảnh đó lại diễn ra trước mắt nó. Vừa tìm nhặt các mảnh vụn, Tomoko vừa buồn rầu nghĩ đến số phận hẩm hiu đã dành cho chiếc kimono đó.
Nhưng ai đã đưa con búp bê của nó Yasuko?
Yasuko bây giờ đã biết đi và vớ được cái gì là đập phá hoặc vò xé. Mọi đồ vật trong nhà đều để ngoài tầm tay của nó, như là đặt trên nóc tủ, trên các giá, trong các ngăn kéo, hoặc được treo lên cao, và Tomoko trước khi đi học đã tự tay sắp xếp sách vở, bút vào một túi vải, thắt miệng lại và đặt lên giá. Ngoài ra, từ khi đến ở trong nhà này, nó thôi không chơi búp bê như trước nữa vì phải còn trông nom Yasuko.
Trước khi Yasuko phá hỏng con búp bê như vậy, ắt là phải có kẻ nào lấy nó ở trên tủ và đưa cho con bé.
Nghĩ đến chuyện này làm nó mơ mơ màng màng, hay đúng hơn là sợ hãi.
Tomoko trông như người mất hồn, tay trái cầm con búp bê, tay phải cầm những mảnh kimono rách bươm.
– Tomoko!
– Dạ ....
– Tomoko!
– Dạ ....
Nó vội vàng đứng dậy khi tấm cửa kéo ra.
– Mày làm gì đấy?
– Vâng ...
– Sao, vâng à? Mày không thấy rằng em mày đang khóc ư? Nó làm ồn quá, ai mà chịu được?
– Con xin lỗi mẹ.
– Khi mày chưa về, nó có khóc lóc gì đâu. Nếu nó cứ tiếp tục hét tướng lên thì mày dẫn nó đi ra ngoài một lúc, nó khóc ở đây làm tao nhức đầu lắm.
– Thưa mẹ, vâng.
Biết là sắp được đi chới với chị, Yasuko hớn hở lắm. Còn Tomoko thì lòng nặng trĩu buồn vì phải để lại con búp bê tội nghiệp với một cánh tay bị kéo rời khỏi thân.
Người đàn ông và Ikuyo nhìn nó nhưng không nói gì. Mặt ông ta ửng đỏ vì rượu.
Tomoko mở cửa đi ra, nhưng vừa rẽ vào phố nhỏ thì suýt va phải một thanh niên bưng những chiếc hộp bằng gỗ mà các quán cơm thường dùng để đựng những món ăn mang đến tận nhà của khách hàng. Tomoko tự hỏi có phải anh ta đến lấy hai cái bát mà nó trông thấy ở cửa ra vào hay là anh ta mang tiếp đến những món ăn phụ?
Ngày hôm đó Tomoko nhớ quê da diết và ôn lại những chuyện xa xưa mà lâu nay nó không hề nghĩ tới. Và nó vừa khẽ hát bài hát ru con vừa nhẹ nhàng vừa đung đưa bé Yasuko trên lưng:
Bé ngủ đi.
Bé của ta, ngủ đi.
Mẹ của bé đã biến mất.
Tựa như một đám mây.
Nhưng bà ta đang ở bên nó.
Mẹ của bé đang ngủ say.
Đã lâu rồi nó không hát bài này. Nhưng giờ đây nó đã hiểu rõ được ý nghĩa của những lời ru. Câu hát làm nó cảm động nhất là:
“Mẹ của bé đã biến mất tựa như một đám mây”. Tomoko có cảm nghĩ mới mẻ về mẹ, người đã từng biến mất khỏi cuộc đời nó tựa như một đám mây và nó đã gặp lại mẹ nó sau hai năm để cùng chung sống dưới một mái nhà. Nó ngạc nhiên là không cảm thấy lòng mình xốn xang mãnh liệt như thuở nào, khi chỉ còn mình nó với bà ngoại trong căn nhà cũ xưa mênh mông hiu quạnh, buồn bã chờ mong được thấy lại mẹ mình. Khi khẽ ca lần nữa bài hát ru con này, nỗi sợ hãi lại thấy mẹ mình biến đi như một đám mây đột ngột xâm chiếm lòng nó. Mẹ sẽ ra đi, mẹ sẽ ra đi ... Linh tính này đè nặng lên ngực nó, và tim nó như nhức nhối khi cố gắng xua tan nó đi.
– Tomoko!
Một giọng vang lên từ phía sau. Nó quay đầu lại và trông thấy Keisuke, tay ôm chiếc hộp đựng bữa ăn trưa của anh.
– Chào ba.
– Yasuko ngủ rồi à?
– Vâng ạ.
– Con có muốn ba ẵm nó không?
Đứng né sang một bên đường, Keisuke bế bổng Yasuko khỏi lưng cô bé.
– Ba, chiếc thắt lưng ...
– Ừ nhỉ.
Tomoko cởi chiếc thắt lưng trên người Yasuko và đưa cho Keisuke.
– Buộc thắt lưng như thế này mới đúng chứ nhỉ, anh vừa nói vừa nhìn Tomoko và vô cớ bật cười to. Cái cười bộc lộ nét căn bản trong cá tính anh, tốt bụng và hiền lành, nhưng đồng thời cũng có cái gì đó rỗng tuếch, yếu đuối và nhu nhược. Tomoko đi sau anh, tay ôm cái hộp đựng bữa ăn trưa, miểng lẩm bẩm những từ vừa nói:
– Ba, chiếc thắt lưng ...
Chính nó cũng không nhớ là nó đã gọi bố dượng bằng “ba” từ bao giờ nữa.
Cả Ikuyo lẫn Keisuke chẳng khi nào bảo nó phải gọi như vậy, nhưng Tomoko nghĩ rằng bố dượng là một người cha. Từ “má” đối với nó có một âm vang cực kỳ mạnh mẽ, và nó cảm thấy mối dây liên hệ vững chãi với cái từ đó, cho dù từ nay về sau mối dây liên hệ có lung lay thêm ít nhiều tựa như một ngày đó nó sẵn sàng tan vỡ, con với từ “ba”, nó không mảy may cảm thấy một mối liên hệ gợi nhớ đến quá khứ. Người cha thực sự của nó, Seikichi Tazawa, đã qua đời khi nó mới lên ba, vì vậy nó không cảm thấy giữa người đó và mình có mối liên hệ máu mủ thực sự. Tomoko thỉnh thoảng phải chạy để đuổi kịp Keisuke, vừa chạy vừa nghĩ mung lung. “Ba ... ba ... ba ...” nó khẽ nói lên từ này với chính mình nhưng không cảm thấy có chút thân thiện nào cả.
– Tomoko ...
Khi mở cửa vào phòng ngoài, Keisuke quay lại vẻ mặt mệt mỏi:
– Có ai vừa đến nhà?
Anh vừa hỏi vừa chỉ cái khay vẫn ở trước cửa, với hai cái bát to và những đồ đựng khác nhỏ hơn, có nắp đậy. Nhận thấy có người đến thăm trong lúc mình vắng nhà thì quả là không mấy thú vị đối với một người chồng ra đi từ sáng sớm và mãi đến chiều tối mới trở về.
Câu hỏi của ông bố dượng làm Tomoko chưng hửng, nó ngước nhìn ông không trả lời, cũng không lắc đầu. Vẻ căng thẳng trên mặt bố dượng đủ để ngăn nó trả lời một cách thành thật.
– Ơ kìa!
Ikuyo đương đứng ở phòng ngoài, nghe tiếng chân của họ, đã ngạc nhiên kêu lên.
– Chào em, Keisuke vội vàng cất tiếng với vẻ phạm tội của một kẻ bất lương bị bắt quả tang. Anh cởi giày và đi vào nhà, tay vẫn ẵm con gái.
– Em nhìn kìa, nó ngủ say quá, anh vừa nói vừa đến gần Ikuyo và chỉ đứa bé.
– Người anh đầy bụi, anh đi vào thay quần áo đi, Ikuyo trả lời anh với vẻ ghê tởm và chẳng thèm để ý gì đến con bé đương ngủ say.
– Tomoko!
Ikuyo hét to và bước đến gần nó.
– Hãy mang trả các thứ này đi!
Tomoko vội vàng bưng mâm đi ra. Nó nghe tiếng cửa đóng sầm ở sau:
Ikuyo cáu kỉnh khi thấy Tomoko lúng túng tay bưng mâm, tay giữ thắt lưng áo.
– Em chào anh ạ!
– Chào em, anh trai trẻ đáp lại như mọi ngày.
Tomoko đặt cái mâm trên quầy hàng và quay gót đi về phía cửa nhưng anh chàng nhanh chân đi theo em:
– Em có thể thanh toán tiền được không?
Tomoko không hề nghĩ đến chuyện này nên em rất ngạc nhiên và sợ hãi.
– Em sẽ đưa ngay tiền trả anh, Tomoko vừa nói vừa chạy nhanh về nhà.
Em gặp Ikuyo trong nhà bếp, đương vo gạo, mặt rầu rỉ vì phải làm cơm.
– Thưa mẹ ....
Nàng bực dọc quay lại khi nghe giọng rụt rè của Tomoko.
– Gì vậy?
Dạo này Ikuyo thường hay xẵng giọng với người nhà.
– Ở quán người ta bảo con trả tiền.
Ikuyo dừng tay đột ngột để nhìn Tomoko, trán cau lại và mắt lóe lên giận dữ.
Rồi chẳng nói chẳng rằng, nàng ngước nhìn lần cuối cùng Tomoko đang đứng chết khiếp ở giữa nhà và đi lao vào phòng khách, quên cả lau tay.
– Tôi cần tiền.
Keisuke ngước cặp mắt hoảng sợ lên nhìn vợ và trả lời, khi đã hiểu ra điều nàng vừa nói:
– Anh hết nhẵn rồi.
– Nhưng tôi cần tiền, tôi nói là tôi cần tiền.
– Thế tiền anh đưa hôm nọ không còn à?
– Làm sao mà còn cơ chứ!
– Dĩ nhiên rồi, nếu như em mua rượu?
– Thế tại sao tôi lại không được mua rượu!
– Anh không nói là em không nên mua rượu, nhưng tại sao trong nhà bếp lại có rượu khi mà anh không bao giờ dùng đến nó cả.
– Chà, một chai rượu bé tí, có đáng là bao! Cho dù là không mua rượu thì tôi cũng chẳng biết làm sao mà thừa tiền.
Trong khi họ cãi vã nhau như vậy thì Tomoko khốn khổ vẫn đứng chờ trong nhà bếp, cả nó và món tiền nợ của quán ăn đã bị lãng quên!
Việc này cho thấy sự mở đầu cuộc sống nghèo túng của họ. Ikuyo ăn tiêu hoang phí mà chẳng đếm xỉa gì đến thu nhập quá ít ỏi của Keisuke, đến nỗi họ không có tiền để trả tiền gạo cuối mỗi tháng. Trong khi đó thì bọn đàn ông thường hay lui tới nhà Ikuyo khi