Click Here To Enter
HCHSTTH Đa Minh Sng Mao
E-Bo CPL Mục Lục:
 - Thơ Ngỏ
 - Cảm Tc Xin Cho Ti
 - Chiều Ba Mươi Tết
 - Chuyện By Giờ Mới Biết 1
 - Chuyện By Giờ Mới Biết 2
 - Chuyện Ngy Sinh Nhật
 - Chuyện Tnh Đ Tỏ
 - Đại Hội Chn Phước Lim
 - Đi Mắt Người Xưa
 - Đừng Qun Ngy Quốc Hận
 - Gi Tết Tuổi Thơ
 - Hồi Tưởng
 - Hợp Tan
 - L Thư Thng Tư
 - Lời Tạ Tnh Cho Cha
 - Lời Tạ Từ Cho Mẹ
 - Mơ Ước
 - Ni Li
 - Nắng Hạ Gợi Nhớ Bạn Hiền
 - Những Thằng Bạn Con
   Bạn Thời Cắp Sch

 - Sớ To Qun
 - Ta Cn Nợ Nhau
 - Tm Tnh Thằng Bạn Gi
 - Tnh Cha
 - Trang Hỏi Đp Vấn Kế
 - Trn Đường Ra Bắc
 - Xin Cho Ti
Sưu Tầm Ngy Xun
 - Đn Xun với Dưa Hấu
 - Ngy Tết ni chuyện Hoa
 


 
 

Ni Li

Chng ta, trong chuyện tr hằng ngy, hoặc khi đọc văn thơ, sch bo chắc chắn đ từng gặp lối ni li, cũng c khi chnh chng ta cũng l người NI LI. Ni li để vui đa, để
chm chọc, để chưởi kho m người bị chưởi thường t nổi giận v khng nhận ra ngay lc đ v.v... Ni li xuất hiện ở khắp mọi nơi, bất cư lc no, nhưng ni li vắng mặt ở những nơi c tnh cch nghim tc, tn nghim. Ni li lm giảm sự căng thẳng trong cc buổi hội thảo, lm nhẹ bớt sự nặng k trong lời chỉ trch, khiến người bị chỉ trch khng c ci cảm gic như bị tạt vo mặt một go nước lạnh. Ni li lm cho cu chuyện tục tiểu trở thnh một cht lịch sự hơn, dễ lọt tai hơn, người v hoặc khng từng biết đến ni li sẽ tỉnh bơ trước một lời chm chọc, chưởi kn v cn nhiều cng dụng nữa.
Ni li cũng c những quy tắc nhất định của n, chứ khng phải ai ai cũng ni li được. V khng t người nhầm lẫn giữa ni li v ni đảo tiếng. Chẳng g, Ni Li cũng chiếm một gc "vườn" trong ngn ngữ người Việt. Tui xin mời bạn nhn vo gc vườn ni li, qua khung cửa sổ hạn hẹp, trong khi mnh nhm nhi ly c ph, tch tr ấm p, m ngoi kia trời đang rắc tuyết nh. Xin lỗi nếu bạn l người trầm trọng, khng thch chuyện tầm pho, th xin bạn gấp trang ny lại, đừng đọc, Tui khng dm ni cu - đi chỗ khc chơi. Ai thch, Xin mời.
Chắc bạn t nhất đ nghe một lần cu, " dốt như mt đặc". Đấy bạn đ nghe người ta ni li.
Mt đặc ni li lại l mắc địt. V tiếng Mt th tha hồ m ghp thm, mt đặc (mắc đ...), mt đc (mc đ...), mt đng (mng đ...), mt đ, mt đoi... Bạn no tn l Đức th nghe đy, đức cống (đống c...), đức cạp (đạp c...), đức ci... Tui c ng bạn tn Thi gim, m cn bị gn thm, thi đức (thức đ...), thi d hay thi gi (th d...), thi dũng (thủng d...) (người Nam khng phn biệt dấu thanh hỏi, ng). Bạn c từng ăn khoai mn khng? C nhiều loại mn lắm , ... mn lng (mang l...) n, mn lề (m l...) n, mn l n. Xm nh Tui, c ch, thiếm Tư bn c ph ,v t hng qu bnh, cả ch, thiếm Tư đều hơi nặng cn thế l qun ch được đặt tn l qun Bốn L (l b l...). Chuyện c thiệt chăm phần chăm, ai ni lo cho ng b To... bẻ răng hong chừa một cy nhai... cơm nguội. Bạn đ từng ăn to, m loại to no? c ăn To đeo chưa? đu mnh thử ni li nh: to đeo l to đao, li lần hai thnh tao đ... cũng c cch ni li khc: to đeo - teo đo - tao đ... đường no cũng dẫn đến Roma. ng trạng dn gian ngồi bờ hồ, chn nghịch nước, khi một phu nhơn (chắc nh quan c " nợ " với dn) hỏi Trạng đang lm g? Trạng trả lời: Tui đang đ bo, bạn ni li lại đi, đ bo l, l... ..đo b - l đ bo - l đ... ... ... b. Phỏng ?
Tui đang "no job" ở nh lm chủ... Th Ci lũ bạn b qui c, đ khng thng cảm, rủ r đi nhậu bia lon, phở thập cẩm th chớ, lại tn Tui lm: Chủ khng (chổng khu...) Lại khuyn bảo nn Chủ động (chổng đ...) m tm việc lm đi chớ. C lc Tui đa đa chọc ghẹo B x, vẻ ta đy cũng quan tm đến vợ nh như ai, cũng c t mu Hoạn thư trong người, một cch kho khen ngầm B đẹp, c ngưi khc chim ngưỡng chứ khng ring g Tui. Tui lm bộ hỏi: Ai gọi phone cho B, m B khng tiếp chuyện khi c mặt Tui, Ai ? B ấy khng phải tay vừa: - ng Cai d chứ ai. Bạn c biết ng cai d l ng no hong? hi hi, ha ha.
Bạn l tu mi nam tử ư? Chắc chắn Bạn đ từng Li ghe, trừ phi bạn l... Tu sỹ. Bạn chối , Li ghe l g nhể ? Li ghe l, l Le gi, l thả con d m. Nhưng chớ c li gi nh, li gi l - l ơ... d... , Thằng no m chưởi bạn l li dủm th... cho n một quả vo mm ngay. Tức khng chịu được. Bn Ca li, Tui c ng Bạn cng cấp lớp tn Phong. Bạn b thn thương gọi . Phong nhĩ - Tra từ điển Hn Việt - phong nhĩ l gi tai, gi tai ni li thnh... gi... to. V một ng Bạn nữa của Tui l Tn. H h, ng ta cố tnh lập lờ no l Tn Ngộ Khng, Tm Kng để trnh n ci b danh được kết lạp Đảng từ thuở cn đi học, Bạn b ưu i đặt cho: Tn Lề (Tolle), c đứa th ku Tn l, hay L Tn... Tui xin can, Bạn tự ni li một mnh đi nh.
Ni li trong văn chương bnh dn. Tui m loại văn chương ny hơn l văn chương bc học.
Truyện dn gian Trạng Quỳnh - với lối ni li pha trộn với giải nghĩa từ ngữ. Hơi di dng c khi kh đon được người muốn ni. Mn ăn c tn l Đại phong l gi to, gi lớn lm đổ đnh cha, lm tượng lo - l lọ tương. Ni li từ tượng lo - to lượng - tương lọ đảo tiếng thnh lọ tương. Hay tượng lo - tọ lương - tương lọ. Ca ngắn - ca khng di - li thnh cai khng gi - l cai non - li thnh con nai. Vậy ca ngắn l con nai theo cụ Trạng dẫn dắt.
Nữ sĩ Hồ Xun Hương để đời với bao nhiu l lắc lo, nhị, cười tủm tỉm :
Ci kiếp tu hnh nặng đ đeo... Nặng đ đeo l nặng ci g nhể ?
Thuyền từ cũng muốn về Ty Trc,
Tri gi cho nn phải lộn lo. Tri gi - l tr d... , v lộn lo - l lẹo lờ...
Nữ sĩ họ Hồ c lẽ l một trong những bậc tiền bối khai sng ra lối ni li rồi lại đưa vo văn chương bnh dn.
Cn nữa trong giai thoại Hồ Xun Hương:
Tn vng, tn ta che đầu nhau khi nắng cực,
Thuyền buồm ,thuyền vẽ trương buồm ln kho lộn lo.
Ở đy Tui chỉ muốn mở ngoặc về Ni li của Nắng cực; cch ni đng phải l, Nắng cực - nực cắng hay nức cặng li nữa thnh nặng cức.Tiếng Nam bộ th cức v cứt ni như nhau. Nhưng Tc giả muốn li từ Nắng cực thnh Nứng c... V nhiều người khng rnh Ni li cũng dng như vậy v m gần nhau. Nhưng thật ra đ l Ni li khng chỉnh, Hay khng đạt m thi.
Thử rt ra QUI ƯỚC để ni li nghe cho lọt ci lỗ tai nha.
1 - Ni li l đổi hai vần của hai tiếng với nhau, phụ m đầu giữ nguyn vị tr.
td. Từ Tranh đấu gồm hai tiếng: Tranh (vần ANH) v đấu (vần U).
Tranh đấu - anh đổi chỗ với u, phụ m đầu Tr v đ khng đổi. Tranh đấu - tru đnh
Mống chuồng - vần ng đổi chỗ vần ung. Mống chuồng - muống chồng.
2 - Đổi cả vần lẫn thanh (dấu) ngang ,huyền, hỏi, ng... , Phụ m đầu giữ nguyn vị tr.
td. To đeo - gồm hai tiếng To (vần ao, thanh sắc), đeo (vần eo v thanh ngang).
To đeo - vần ao, thanh sắc đổi chỗ với vần eo, thanh ngang khng dấu. To đeo - teo đo.
3 - Ni li một lần c thể v nghĩa, nhưng li lần hai thnh c nghĩa, vậy c thể ni li hai lần để thnh nghĩa mnh muốn ni.
td. To đeo - to đao(li lần 1 v nghĩa) - Tao đo (li lần 2). Li lần 2 c tc dụng mang thanh (sắc) từ trước ra sau, m khng đổi vị tr của hai vần - ao v eo.
Thm một vi từ, m đi khi ta nghe nhưng khng biết cch ni li c chỉnh hay khng.
Chống ề l ni li của ế chồng... .. sai, gượng p,
Ống chề mới đng. đọc thử... Ống chề - Ế chồng. Ta cũng c thể ni Ồng chế - Ế chồng.
4 - Ni li kết hợp với giảng nghĩa. Nhưng đừng qu lạm dụng giảng nghi lng vng, thnh tối nghĩa ; cn đu l Giữ gn sự trong sng trong Tiếng Việt. t nhiều n đi hỏi người nghe c tr thong manh.
td. Phong nhĩ l gi tai (giảng nghĩa) - gi tai = gi(d)i... to.
Ni li từ c hai tiếng.
C đối - cối đ, đấu tranh - đnh tru, bảng đỏ - bỏ đảng... ..
Ni li từ c ba tiếng.
Vũ như cẩn - vẫn như cũ, U như kĩ - Y như cũ. Ma ra tng - mng ra ta.(Thực ra chỉ c hai tiếng trong đ được li). Cha một cột - chột một c(k)a. lăng quằn trứng - lưng quần trắng (người Nam ni cu ny đễ hiểu hơn)
Ni li từ c bốn tiếng.hiếm. Thường ghp hai tiếng đi liền nhau.
M l t va - ma la ta v. Xanh vỏ đỏ lng - xo vảnh đỏng l, hay xong vỏ đỏ lnh (chỉ li tiếng đầu v cuối).
Bạn sẵn sng chưa (hỏng dm ma ru qua mắt thợ) ta thử xem lại, đng sai...
Su đăng - đằng sau (khng ổn rồi) phải ni: đu săng - đằng sau.
Tồi nha - nh ti (khng ổn) phải ni: Nhồi ta - Nh ti mới ngọt chứ...
Lền treo - tro ln(cũng khng ổn). phải l: trền leo - tro ln.
Thử ti cc bạn: Bạn c hiểu Tui ni g đy khng? Xin cc Bạn tự mnh ni li, rồi hy kiểm tra lại đng nhau khng nh.
Tn nham đnh hồng h ngữu ư s(i)n... *
Thm cu nữa đy.
C(k)ới ơn đm mi sớm mi thấy dực,
Chm tui tho mữa người nột đưởng yu th.*
Đấy xin mời cc bạn... trổ ti ni li đi.
V Ni li c một số giới hạn.
Ni li tiếng c cng vần, khng c g thay đổi.
thắc mắc - li thắc mắc. loanh quanh - li vẫn l loanh quanh. Ung dung - ung dung. Nếu bảo l dung ung th sai. đ l đảo tiếng, khng phi ni li. đo đỏ - đỏ đo Nghe tri cựa lắm.
V no, Bạn cng Tui, bắt tay một ci, nhảy ra gc vườn... .. Ni Li chơi, h.
Hồi lu lắm rồi, Bạn c nghe một cụ quan dn ta, ra vế đối cho một vin quan c chức quyền, chắc do c cng... h hip, bc lột nhn dn. Cụ Quan đọc. V, đối l Văn - Trắc, đối l Bnh - Vng, đối l Lai - Nam, đối l Bắc - C, đối l Cụ. Xin ghp lại thnh cu c. Cụ Quan dn ta đọc: V,Trắc, Vng,Nam,C. Rời rạc, chả c nghi g cả. V vin quan kia, giờ mnh biết c tn l Văn Bnh đ đối lại: Văn Bnh lai bắc cụ. H h. Bắc cụ l, l... b c...
Lại Cụ quan Dn Ta đ biếu cho lo nh giu (chắc nhờ bc lột, cắp của dn ngho) hai chữ Thiện Đức. Ho ra lo nh giu ny đ từng l quan Thi Gim trong triều Vua cha. V Thiện Đức l thực điến (thức điện cũng được) li một lần nữa l Thiến Đực - Ta c thể hiểu l Đực Thiến khi đảo tiếng, (Tui cũng thng cảm cho ng ấy khc thế kỷ - chưa đọc bi viết ny của Tui, ha ha.)
Những cu đối thật đắc địa:
Con c đối nằm trong cối đ ,(c đối - cối đ)
Ch vng lng đứng bn vồng lang (vng lng - vồng lang).
Thầy gio tho giầy, vấy đất vất đấy.
Thầy tu th Ty, cạo đầu cầu đạo. Quả l tuyệt c mo phải hong Bạn.
Bạn xem n, Một cu đối thật... vang danh trong giới giang hồ... thuở trước 75:
Gi thuyền quyn khu phng thụ đạo.
Trai anh hng tứ hải đại du. Xin php miễn bn, v Bạn đ đủ nội lực thm hậu lĩnh hội nghĩa rồi h.
V Mấy anh sinh vin học sanh thời chế độ Cộng Ho, thch biểu tnh tranh đấu... được cc bậc thầy khuyn bảo rằng:
Tranh đấu th sẽ bị Tru đnh, rồi my sẽ trnh đu? tức l khng biết đu để m trnh, đu trnh th phải đnh tru, tru sẽ đnh lại cứ thế lẩn quẩn... Thi Dẹp tất... Lo học hnh đi cc con ạ!!!!!!!!!!!!!!!! Đấy Thầy Tui hồi xưa đạy Tui thế đấy.
M ny, Bạn c chuyện g B Mật hong? B mật l bật m đấy, m đ bật m th sẽ c lc bị mất v ai cũng c thể biết, v khi bị mất th chả cn g l b mật nữa phải hong... Bạn. H h...
Nh thơ Đinh Hng c bi thơ Mộng Dưới Hoa, được phổ thnh nhạc, Tui M bản ny lắm. Chả l dưới mi trường thn yu ngy xưa, m Tui theo học, c lắm bng hoa... biết ni. M đến độ, miệng lc no cũng lảm nhảm... Chưa gặp em... tc my l bng dừa chưa c tri... Tui sợ dừa rụng trng đầu, đau lắm, qu Tui xứ dừa m, bạn hỏng biết sao?
Thế rồi một trong cc Thầy knh yu của Tui cũng... m Mộng Dưới Hoa. Lm Tui chưa kịp rống ln th đ bị chất giọng ngọt như đường ct, mt như đường phn của Thầy che lấp bng dng đui then của Tui... hic, hic buồn năm pht. Nhưng hong sao chờ Thầy hưu, em sẽ chường mặt ra, Thầy trước rồi tới tr, c sao, h. Thua thầy một vạn hỏng bằng thua bạn một cy số. M qun mất phần chnh muốn ni... Mộng dưới Hoa liền được mo m l Họa Dưới Mng... Chết cha, ci ny phải coi lại. Bạn no ở gần Thầy Tui xin thường xuyn hỏi thăm gim sức khoẻ của Thầy. Em knh cẩn mong Thầy mạnh khoẻ v đừng c bị Họa Dưới... mng như c thằng c xuyn tạc. Đng ra theo cch ni li chnh qui th - Mộng dưới Hoa l Mọa dưới hng (hoặc moa đưới hộng) v nghĩa. Khi hiểu l Họa dưới Mng l theo cch ni li gượng p, chỉ gần cch pht m m sử dụng.
Thi, bỏ qua chuyện đ. Tui mời bạn tham gia cng Tui thnh lập Chnh quyền Pht Xt Ht Lai. Đối nghịch lại với chnh quyền Pht Xt Ht Le bn Đức... Sư đa no thm chữ Cống vo sau chữ Đức, Ht Le l Tội đồ diệt chủng của Thế giới loi người. Nhớ r nghĩa sng ngời Chn l ,Bnh đẳng, Hạnh phc... Đ Đời của Chnh quyền Ta nh. H h, Pht xt Ht Lai l, l Pht xt Hai Lt đấy nh... Mại dz, Mại dz... Ai tham gia ?...
Trai Thủ Đức năm canh thức đủ - Tuyệt, Thủ Đức - Thức đủ.
Được đối:
Gi Đồng tranh su khắc đnh trng. tạm được, Ni li chỉnh, Đồng tranh - đnh trng.
Gi Li Thiu mặc o thiếu lai. Li thiu - liếu thai hay liu thi - lai thiếu = thiếu lai. c dng đảo ngữ.
Du Đ lạt tri to l đạt. Đ lạt - l đạt, ni li khng chỉnh.
Chiếu C Mu ngồi để cầu ma C mu - cầu ma. Li đng.
Gi Củ chi chỉ cu hỏi củ chi. - Củ chi ni li l chỉ cu, khng chỉnh, gượng p. Củ chi - kỉ chu hay ki chủ mới l ni li, nhưng v nghĩa. Gi G Vấp, vấp g la: g vấp - Đảo ngữ G vấp - vấp g chứ khng phải ni li. Ni G vấp - gấp v mới đng ni li, nhưng v nghĩa.
M ny, Tui cn nghin cứu Ni Li (đừng c ni Tui nghin cứu cch ni Li Gi nh) qua cả tiếng nước ngoi nữa cơ đấy. Chẳng hạn Tui coi ci phim g đ của người Ăng L. Về R - Bin - Hood c cu nầy n
You deer kill the King dare !!! Rồi Anh chng tự đều chỉnh - You dare kill the King deer.
Tui ngờ rằng Anh ta đ học lm cch ni li của dn Việt. h h...
Cn Dn Khmer Nam bộ ư. Họ cũng c ni li đ. Dĩ nhin chỉ người c biết t t tiếng Khmer mới hiểu đưọc họ thi. Nghe n: C người Khmer tn l Mệ (ci tn kh phổ biến của người Khmer, như tn hng, dũng, trong tiếng Việt). Anh ta được lng xm gọi u yếm l... Mệ ch Kục V khi ni li trở thnh: Mục ch K. Dấu nặng trong tiếng Khmer khng c nn họ pht m rất nhẹ cc tiếng Mệ, Kục gần như M, Kuc... M Mục Ch k c nghĩa l Mặt con ch. Vậy Dn lng gọi anh Mệ l Mục Ch K thức l Thằng mặt ch. ha ha... Dĩ nhin họ cn nhi kiểu ni li trong ngn ngữ Khmer. Tui lm sao biết hết, như cc bạn vậy thi.
Người Khmer Nam bộ cn pha nửa Min nửa Việt trong cu ny: Chy me Đui Then(g) - Chy me l tiếng Khmer c nghĩa l Đ.M trong tiếng Việt. Đui Then - Đen Thui (ni li). Vậy - Chy me Đui Then - qua tiếng Việt nghĩa l - Đ.M Đen Thui !!! ha ha, ha ha. Quả l giao lưu văn ho Phải hong Cc Bạn.
V Tui, Bi giờ cũng đang tiến tới học... Ni li... trong tếng Tu. Bạn khng học , coi chừng Bạn lỗi thời, Khi Tu tiến ln thống trị ci tri đất ny, Bạn sẽ lm vo thế... Ngồi chơi sơi nước phng tn, chớ hỏng c nước tr đu. Lc đ đừng c than thở, trch thn, trch phận... Tầu chiếm 1/4 dn số Thế giới, eo i, khiếp... học tiếng Tầu đi thi... V đy Tui đ học được mớ đy... Pạn nghe m học theo lớ...
H ci lầy, w ngầu li tăng kể, lị tăng kể w... ? nghĩa tiếng Việt - w = ngộ, hay Tui, tao... ngầu li = ngồi lu, tăng kể = t kẳng, lị = my, em, nị... Cả cu trn c nghĩa tiếng Việt l:
Ny ny, Tao ngồi lu t kẳng, my c t cẳng như tao hong... ? hi hi Bạn Thấy Tui giỏi Tiếng Tầu x cấp k chưa?
V Cu ny mới l đắc nhất đy:
Hẩy d !... Mẳn ci hi dn khu chọ... lớ !... Dịch ra Việt ngữ - mẳn ci = mu(ỗ)i cắn - hi dn = hn di - khu chọ = kh chịu...
No xem lại cu ni uyn thm Hn(g) học c nghĩa l:
Hy d !... Mẳn ci hi dn khu chọ... lớ! = i cha !... Muỗi cắn hn di kh chịu... qu chớ !...
Ngứa qu !... Gải !... gải !... gải !...
Tc Giả Giữ Bản Quyền. Rất mong qu bạn đọc chỉ bảo, đng gp về Ni Li - Ni Li qua Mục lin lạc - Gp xy dựng Bo CPL. Ngy 19 Jan 2013.

NGỐ


*Tn nham đnh hồng h ngữu ư s(i)n = Tam nhn đồng hnh hữu ng yn sư.
*C(k)ởi ơn đm mi sớm mi thấy dực,
Chm tui tho mữa người nột đưởng yu th.
Cảm ơn đời mỗi sớm mai thức dậy,
Cho Tui thm một người nữa để yu thương (sic).