Xm Thuốc v Cội Nguồn

Xm Thuốc l một gio xứ nhỏ, thuộc tổng gio phận Si Gn, nằm trn đường Quang Trung, Quận G Vấp, khoảng giữa Ng Năm Qun Khuyển v chợ Thng Ty Hội. Ở đ, c một ci chợ chỉ họp đến xế trưa, để người Xm Thuốc gặp gỡ, mua bn đồ ăn, thức uống trong ngy. Người Xm Thuốc hiền ho, dễ mến, sinh sống bằng cc nghề tự do như dệt chiếu, đan lt bun bn nhỏ, hoặc l Qun Nhn, Cng Chức cho Chnh Quyền VNCH.
Sau 1975, do hon cảnh  đất nước thay đổi, khng t người Xm Thuốc phiu bạt khắp năm chu. Nếu tnh cờ gặp nhau th tay bắt mặt mừng....
Ti nhớ lần đến Paris ở trọ nh anh Dục. Dục v ti cng lứa tuổi lại cng Xm Thuốc khi gặp nhau vui đ đnh, m ngay cả Đặng chưa một lần biết vợ chồng ti, v khi ti rời Xm Thuốc Đặng cn nhỏ, chỉ nghe Dục ni c người Xm Thuốc từ Mỹ qua chơi, Đặng đ đến đưa chng ti đi một vng Paris về đm. Thế đấy, Chỉ cần hai chữ Xm Thuốc l đủ kết nhau lại như anh em.

Cũng trong tinh thần yu thương ấy, vo ma h 2013. Một lần vợ chồng ti gh Cali. Anh "Hậu" đn chng ti đến nh chơi. Chng ti với anh trong ci qu khứ xa xăm, t khi c dịp gặp nhau, vậy m ở Hải Ngoại, lại mến nhau như thể người thn lu ngy gặp lại. V tnh đồng hương, Anh bỏ cả hai tiếng li xe đưa đn, chỉ để gặp nhau, hỏi thăm nhau, kể cho nhau nghe về Xm Thuốc. Ging mu Xm Thuốc lun lưu trong mỗi con người chỉ chờ dịp l "tun chảy".

Dưới nh đn vng ấm cng, trong căn nh nhỏ. Hai anh em thay nhau "n cố tri tn", đủ chuyện trn đời v  điểm hội tụ cuối cng vẫn l Xm Thuốc. Với tr nhớ tuyệt vời v đầy ắp của anh về Xm Thuốc. Anh ht cho vợ chồng ti nghe một ca khc c từ năm1958  m khng mấy ai cn nhớ, hay biết.
Với giọng Nam trầm ấm, (Baritone) trong khng kh tĩnh lặng của đm, tiếng hát anh cất ln đưa tm tr chng ti ngược về dĩ vng, hoi vọng miền qu mẹ năm xưa. Trong se lạnh buổi sng, c tiếng mời gọi đi lễ của ng Trm Ph "Lạy Cha l Cha con, Từ sng sớm con tỉnh thức v ku cầu Cha..." , Tiếng kinh chiều a. Tiếng đa vui của những đứa trẻ lẫn trong gi giọng cười thủy tinh... tiếng rao hng quen tai ngoi chợ, đầu ng...
Đi mắt anh lim dim như đang sống lại chuỗi ngy  bnh yn xưa...
"Ai đi về Xm Mới xa vời. Đy Xm Thuốc qu hương em dấu yu ngn đời.
Rung rinh rung rinh hoa l reo cười. Đường lng in nắng buổi mai.
Ai đi về Xm Mới xa vời . Đy Xm Thuốc, qu hương em dấu yu ngn đời.
Rung rinh rung rinh hoa l reo cười. Chợ chiều thưa vắng bng người.
Qu Hương ơi! ghi nhớ chăng người n nhn? Cho Xm Thuốc tươi đẹp mun năm. Dn Xm Thuốc mun đời nhớ người. Đ gầy dựng qu hương thắm tươi..."

Dứt lời ca, một cht lng lnh ướt trong đi mắt anh.
Cả ba chng ti lặng im cho cảm xc thấm vo từng mạch mu...

Xm Thuốc giờ ny mưa c rơi,
c biết đm nay đi ba người, 
Cng nhau ngồi nhớ về Xm Thuốc
gọi nhẹ trong lng Xm Thuốc  ơi!

Tr nhớ thường phai mờ theo năm thng, để ci nhớ ci qun lẫn lộn. Ngy thng như thoi đưa. Thế hệ thứ nhất mất đi. Thế hệ thứ hai cũng sắp sửa "ch của thế gian" để rồi khng mấy ai cn ai biết được Xm Thuốc xưa ra sao. Trong nỗi lng trăn trở ấy, ti muốn tm về cội nguồn Tại sao lại l Xm Thuốc m khng l một nơi no khc!!!?
Phần lớn, cha ng mnh sau cuộc chia đi đất nước năm 1954 l nng dn. Nghề nng cần đất m Xm Thuốc th nhỏ, đất đu c m canh tc? Thực tế ny xem ra khng hợp l khi đưa dn về đy định cư. Sao khng l Gia Kiệm, Long Khnh, Phương Lm, Định Qun, Ci Sắn... v đất rộng người thưa, thuận lợi mọi bề cho việc đồng ng, lm rẫy, lm vườn...?

Gặp anh Bút con ng Vin, gia đnh anh l một trong những gia đnh về đy rất sớm. Anh cho biết:
- "Ngy đ, nh thờ chưa c, cha phải dng lễ ở nh ng "Đi" bố anh Cc, bn cạnh nh chị Liễu, anh Triều sau ny. Thời gian sau, nơi phụng vụ được dời về nh ng Ngự, cng dẫy với nh b Chnh Đởn. Cha th ở chỗ nh ng b L (song thn anh Sự). Mỗi khi c Thnh lễ, gio dn đứng cả ngoi sn v khg đủ chỗ".
Ni qua ni lại, ti đi thẳng vo cu hỏi chnh:
- "Tại sao lại thnh lập gio xứ ở đy? v tại sao gọi l Xm Thuốc ?"
Theo anh Bt, đất Xm Thuốc ngy xưa dn địa phương trồng thuốc r (khoảng hơn 10 hecta) rồi khi Bắc kỳ di cư đến, thnh lập một cộng đồng, thế l người ta gọi l Xm Thuốc theo đặc tnh Nam kỳ "thấy sao ni vậy người ơi!", cho tiện xc định vị tr, kh lẫn lộn với những xm khc, như xm chuối, xm g, xm củi... v..v
- Cn tại sao lại chọn Xm Thuốc?
Anh Bt cũng khng rnh, v lc ấy anh cn nhỏ, nhưng anh biết khu đất Xm Thuốc đ c ng Thơ Doanh ở từ trước.

Chưa thỏa mn, ti tm hỏi Ch Thi, Ch Thi l em b Lộc bn thịt v l ch vợ ti, Ch kể :
- "Gia đnh ng Ph , khi rời trại tạm cư th đi Ty Ninh, sau ny về Xm Thuốc, nh cửa v dn cư  đ c rồi nn ch khng biết chắc chắn lắm."
Ti tm gặp ng Đốc, sau vi trao đổi th vỡ lẽ ra điều ny: b Thơ Doanh l em ruột của b Trương Thụy, ng Thơ Doanh chnh l người đưa gia đnh ng b Trương Thụy về đy. ng Thơ Doanh đ ở Xm Thuốc từ trước năm 1954 v lm việc cho trại "intendance" tiền thn của Trại Qun Nhu Phan Chu Trinh. Chnh ng Thơ Doanh xin cho ng Trương Thụy cng một số người nữa vo lm v nhường lại căn nh cho gia đnh ng Trương Thụy.

Khi một t gia đnh chọn sống nơi đy, Cha Phan (con b cố Liệu) v cha Hương (người cng lng với gia đnh ng Trương Thụy) thấy vậy bn xin "Tổng Uỷ Di Cư" cho lập trại định cư. Sau đ, cc ngi đưa một số dn từ mấy trại tạm cư m phần nhiều thuộc lng Ứng Luật, Pht Diệm về. Như vậy chnh gia đnh ng Trương Thụy l nhn tố khởi đầu hnh thnh gio xứ Xm Thuốc. Thời điểm ny  khoảng giữa năm 1955.
Qua năm 1956 dn ta theo nhau về. Cha Phan ở Xm Thuốc khng được bao lu th giao cho cha Hương, cha Hương cũng chỉ ở thời gian ngắn, rồi giao lại cho cha Ct v Ngi muốn đưa một số gia đnh thch hợp với nghề" trn đồng cạn dưới đồng su, chồng cầy vợ cấy con tru đi bừa" ln La Ng lập nghiệp v thnh lập gio xứ khc. Những gia đnh đi theo cha Hương sống ở dẫy nh b Xếp Đn đến nh ng Rật. Khi ra đi, họ bn  hoặc cho người khc căn nh của mnh. Bởi đ, mới c thể giải thch tại sao nguyn dẫy nh ny, đều c ci bếp lớn to bằng nh ở. Khng biết cc trại định cư khc th sao, chứ Xm Thuốc, nhiều nh c bếp đằng trước, theo m hnh được đưa ra từ Tổng Uỷ Di Cư  Những nh m bếp đằng sau, thường l những nh tự lm sau ny.

Cũng theo ch Thi, Khi người về mỗi ngy một đng, Cha Ct được sự trợ gip của Hng Gio Phẩm, Tổng Uỷ Di Cư, cộng thm những người lm việc trong trại Phan Chu Trinh xin được t vật liệu, thế l ngi nh thờ lợp tn được hnh thnh vo năm 1956.
Những người lm việc trong trại Phan Chu Trinh, m đại diện l ng Hướng đ nhờ cha Ct luyện thi cho họ lấy được bằng tiểu học. Nhờ đ, họ được tăng lương v chuyển qua chnh ngạch. Như l cch để đền ơn, họ đ gip cha xy dựng ngi trường tiểu học cho gio xứ. Trường gồm 5 phng tương đối rộng, nằm song song với nh thờ cch một khoảng sn. Giữa sn c một "cy vng" rất lớn v một ci giếng nước. Giếng được lấp đi, nhưng sau bị ln bất ngờ v mưa, lm con ng quản Thiện mất. Một tin buồn cho Gio xứ.
Cũng ngi trường ny vo ma Ging Sinh, 3 trong số 5 phng học được dng lm hang đ thi đua cho hai Đon:
Thiếu Nhi Thnh Thể nam, nữ v Hội Gip Lễ.
Hang đ, lấy bng gn lm tuyết, giấy xi măng sơn đen giả lm đ, nhưng với con mắt tuổi thơ th ci no cũng đẹp "hết sẩy"
Cha Ct đ nhờ ch Thi dạy lớp buổi tối cho người lớn, Cha cũng nhờ ch lm Hiệu Trưởng tin khởi cho trường. Trường c tn l "Tiểu học Tư Thục Quang Trung", sau đổi thnh "Hiếu Thiện" v thầy Hảo đứng tn Hiệu Trưởng.
Cuối năm 1956 th coi như tạm ổn: Xm Thuốc đ c nh thờ v trường học. Hai nhu cầu chnh yếu cho bất cứ xứ Đạo di cư no. Cc sinh hoạt đạo v đời trong gio xứ nhanh chng đi vo nề nếp.

Mấy năm sau, dn Bến Ct v Bến Hải trồng kh nhiều ci, Xm Thuốc mua về dệt chiếu, c người xe ci thnh sợi rồi quấn thnh cuộn để bn. Hồi đ, buổi trưa ti hay đi lang thang, chỗ ny chỗ nọ. Lc th đứng ng họ sắn quần ln tới hng xe ci m cứ thắc mắc " sao chn họ trắng thế"... Lc th dừng chn ở nh b Quản Cơ xem lm bn, nhn ci cối thật to gc nh...

Sau cộng đồng Vatican 2. Gio hội cng gio c cht thay đổi, linh mục phải lm lễ bằng tiếng bản xứ thay v tiếng Latin v quay mặt về pha gio dn, nh thờ Xm Thuốc được sửa chữa cho ph hợp. Chung quanh nh thờ được trng xi măng, Buổi trưa v tối nhiều gio dn thường ra sn nh thờ dạo chơi, Những thằng nhc dng sn nh thờ tập xe đạp, đnh khăng, đnh đo, chơi "U" chơi quay. Một giai thoại được truyền tụng trong thời ny, Anh Chiến con b Phướm, nhn cc bạn chơi quay dưới tn cy vng, Anh khng c quay để chơi, ngy ấy, con quay l cả một gia ti... Chợt thấy ng Trm Ho đi ngang. Anh muốn nhờ ng Ho đẽo cho con quay, nhưng anh ni nhanh v c lăm, lm đm nhc dừng chơi, m bụng cười nắc nẻ:
- "ng....vo....hng....,ng.... đoeeee... cho chu con quuu...ay, chu nhn chng n chơi.iii.... chu thm rớt..... di...." (ng vo hng, ng đẽo cho chu con quay, chu thấy chng n chơi, m chu thm rớt di)
Bn tri gần đầu nh thờ, cha Ct cho xy đi Đức Mẹ, lm hng ro sắt bao quanh. Bn trong trồng nhiều hoa v cy kiểng. C hai cy bng sứ, khi hoa nở tỏa hương thơm du dịu.
Hng ngy, sau thnh lễ hoặc sau cc giờ kinh nguyện, nhiều người khng về ngay, ở lại cầu nguyện Đức Mẹ. Đặc biệt mỗi chiều thứ bảy, sau Thnh Lễ, Cha cng cộng đon ra knh viếng, nt sống đạo thật trn trọng, đng qu. Biểu hiện r niềm tin v trng cậy vo Đức Mẹ nhn từ.

  

Việc trng tu xy dựng Thnh Đường mẫu m đều l ng Ton. Một gio dn sng gi của của gio xứ đảm nhiệm.
Cũng khoảng năm 1963 cha Điện được bề trn bổ nhiệm lm ph cho cha Cát. cha Điện về phong tro thiếu nhi Thnh Thể ln rất cao. Cha cn l tuyn u cho Đon Thanh Sinh Cng (thanh nin,sinh vin, học sinh Cng Gio) Cha khng chỉ yu qu thiếu nhi, m cn quan tm đến thế hệ thanh nin. Hnh ảnh một cha ph gầy g, trn cao, mang knh cận, chiều chiều ra cuối nh thờ cổ vũ cho cc đội bng chuyền đấu giao hữu, c lẽ chưa phai mờ trong tm tr nhiều người. Đầu năm 1966 cha Điện rời xứ, đi nhận nhiệm sở mới. Cuối năm ny cha Ct được đổi qua Tn Thuận. Cha Chi từ gio xứ Tn Hưng về thay.

Gio dn mỗi ngy mỗi đng, để đủ chỗ cho việc thờ phượng, năm 1972 Cha Chi quyết định xy nh thờ mới quay mặt ra đường Quang Trung. Nh thờ c tường ro chung quanh, nhưng cổng chỉ kho vo ban đm. Gio dn viếng nh thờ bất cứ lc no m họ c thể. Trẻ con chơi đa. Sn nh thờ tự nhin trở thnh "cng vin" thật bnh yn, một nơi thong mt để nghỉ ngơi, hng gi. Gặp gỡ hỏi thăm nhau.

Sau ny ti khng cn ở Xm Thuốc nữa. Khi cha Chi mất cha Chủ về. Cha Chủ nới rộng nh thờ to v đẹp hơn, tổ chức khun phép v hệ thống hơn. V x hội nhiễu nhương bất ổn, cổng nh thờ chỉ mở vo giờ phụng vụ. Gio dn khng cn nơi trnh nng, ra sn nh thờ ngồi cho mt, những đứa trẻ khng cn chỗ chơi. Người Xm Thuốc đi xa trở về thấy chừng như xa lạ. Đu rồi ngi gio đường thn quen?!...
Năm 1990 ng Đốc, vốn nặng tnh với qu hương, đ đứng ra ku gọi lập quỹ tương trợ, hầu c thể trợ gip phần no cho người ngho Xm Thuốc, neo đơn,
Một quỹ tương trợ Xm Thuốc hnh thnh. Mọi người vui vẻ đng gp của t tnh nhiều. V một l do tế nhị no đ m quỹ tương trợ đ khng tiếp tục.

Thỉnh thoảng qua sự bảo trợ của ng Đốc, c Ch, c lần của anh chị Vượng; Người Xm Thuốc hải ngoại c dịp gặp nhau, kết chặt tnh thn i. Nhn những khun mặt gi nua theo thời gian. C lẽ  chẳng cn bao lu nữa, Khi thế hệ trước ra đi thế hệ sau tiếp nối, người Xm Thuốc ở nước ngoi sẽ như những giọt nước ho vo đại dương... Lúc ấy, Xm Thuốc chắc chỉ cn được nhắc qua những cu chuyện kể...
Xm Thuốc l đu vậy mẹ?

Trn đy l những gp nhặt từ cc bậc cha ch. Phần nhiều được kể lại theo tr nhớ v suy diễn c nhn, khng giấy tờ chứng minh. V thế, c thể đng c thể sai v lẫn lộn mốc thời gian.
Với tấm lng của  người đ lớn ln từ Xm Thuốc, nếu c thể, xin lm một vin gạch lt đường ....
Bất cứ ai lin quan đến Xm Thuốc muốn chia sẻ hoặc đng gp hon chỉnh bi viết ny đều được hoan nghnh, đn nhận.
Sau nữa, theo thiển nghĩ c nhn, tiếp nối truyền thống cha ng "uống nước nhớ nguồn" con dn Xm Thuốc, trong pht tư duy no đ cũng nn để lng mnh tưởng nhớ, tri n cc bậc tiền bối, ht ln bi ca Xm Thuốc xa xưa, thay cho lời Lng biết Ơn.

Qu Hương ơi! ghi nhớ chăng người n nhn,

Cho Xm Thuốc tươi đẹp mun  năm,
Dn Xm Thuốc mun đời nhớ người
Đ gầy dựng qu hương thắm tươi.

Bi ht ny, c ai biết người sng tc vui lng cho biết. Cũng may c anh Hậu cn nhớ m truyền lại,  nếu khng đ mai một theo thời gian.



   

Nhi Dương (Seattle 7/15)
Chn Thnh cm ơn:
Ch Thi, ng Đốc, Anh Bt, Anh Hậu đ gip đỡ cng gp cho bi viết ny.
 

    
 

E-Bo Ất Mi CPL
  Ai
 -Bi Khng Tn
 -Bi Thơ Cho Mẹ
 -Bung Tha
 -Cần Thiết
 -Cnh Thư Đầu Xun
  Chợ Tết Bolsa
 -Chuyện Ngy Xưa
 -Con Quay
 -Dại Khờ Lớp Ti
 -D Ghẻ Con Chồng
 -Đm Giao Thừa
 -Đi Điều Tưởng Nhớ
 -Đường Xưa
 -Giấc Mơ Hư Khng
 -G Vấp Trải Đầy Kỷ Niệm
 -Hy để lng được yn bnh
 -H Đến
 -Kiếp Người
  K Ức
 -Lặng Lẽ Vo Đng
 -Lng Ti
 -Lớp học khng sn trường
 -Một Thong Mơ Hoang
  Ma Nắng Hạn
 
Nắng Giữa Hong Hn
 -Ngy Xưa
 -Ngy Xưa v Hiện Tại
 -Nhn i
 -Nhật K Vo Xun
 -Nhn Về Qu Hương
 -Nhớ Xun Xưa
 -Quan Niệm Về Linh Hồn
  Tạ Ơn Mẹ
 -Tm Sự 1
  Tm Sự 2
 -Tản Mạn
  Thn Phận
  Thầy Gio Của Chng Ti
  Thịt Kho Dừa
 -Thư Ngỏ
  Thu Sang Gợi Nhớ
 -Thuở Cn Đi Học
  Tiếng Động
 -Tiếng Thở Di
 -Tnh Chn Dấu
 -Tc Mai Sợi Vắn Sợi Di
  Tri Đắng Hồng n
 -Tuổi 60 Đọc Lại Thư Tnh
 -Ước Mơ
 -Vấn Vương
 -Xm Thuốc v Cội Nguồn
  Sưu Tầm:
  Nụ Cười Đầu Năm
  10 cảnh sắc ăn được
  Nghệ thuật tạo dng cy cảnh