E-Bo Bnh Thn CPL
Ăn Tết
Bồ Cu V Thn Thuộc
Buổi Họp Mặt Bất Ngờ
C Lia Thia
Cu Đối Ngy Đầu Xun
Chn Phước Lim Bỏ Ti
Chuyến Du Lịch Của Ti
Chuyện Tnh Ngy Mất Nước
Chuyện Về Cha Jesus
Chuyện Về Hoa Mai
Chuyện Vui Cười 1
Chuyện Vui Cười 2
Chuyện Vui Cười 3
Củ Khoai Từ
Cười Thấm Tha
Dng Đời
Đất Nước Mnh
Định Nghĩa Tnh Yu
Đn Thu Tạ Ơn Thầy C
Đn Xun Ny Nhớ Xun Xưa
Đừng Viết Sai Lịch Sử
Em Cn Nhớ Ma Xun
Ghi Ơn Chiến Sĩ QLVNCH
Hy Yu Mẹ Khi Cn C Thể
Khng Tn
Khc Ph Du
Kỷ Niệm Thời Học Tr
Li Thiu Thập Nhất X
Lời Chc Tết cho tuổi l thu phai
Lời Cho Bố
Lời Dng Cho Mẹ
Một Chuyến Đi Thăm Thầy
Một Gc Nhn Buổi Đ.H.CPL
Mừng Tuổi Thọ Thầy
Năm Thn Ni Chuyện Khỉ
Ngy Đầu Năm Cười Một Pht
Nhớ Ơn Người Lm Vườn
Oan Tri
Phong Tục Ngy Tết Nguyn Đn
Tản Mạn Về Nguyễn Bnh
Thần Dược
Thằng Vọng Việt
Thầy Bật Của Tui
Thầy Gio Của Em Ti
Thơ H Huy Dziệu
Thơ... Kể Chuyện
Thư Ngỏ
Thương Hoi Ngn Năm
Thương Tiếc
Tm Hiểu Về Cha,Đnh,Đền
Ti Đi Tm Lại Một Ma Xun
Trồng Lan Cattleya
Tuổi Hưu
Vọng Về Cố Quốc

 


 
 

Củ khoai từ

Củ khoai từ mộc mạc đơn sơ
Như mẹ ti v chị của ti
Thơm nồng chắc bột ươm mơ
Ấm lng thơ trẻ ngy no chiến chinh.


Mấy bữa trước ti được một người bạn biếu vi củ khoai, nhn giống như củ khoai m c điều vỏ mu nu đậm hơn, gần như mu đất. Người bạn ni: Nghe ni anh thch khoai từ, ti mới được người ta giới thiệu loại khoai ny, anh coi c đng khoai từ anh vẫn thường nhắc đến khng?

Nhn nha ti luộc củ khoai người bạn cho, trong lng vẫn cn hoi nghi lắm v khoai từ qu ti củ nho nhỏ mu hơi vng nu ln lạt v c nhiều rễ chung quanh. Khi cắt c khoai vừa mới luộc mi hương thơm cũ a về, v chất bột của n ti phải thốt ln: Đy đng l ng cố nội của KHOAI TỪ rồi!

Ti ăn từ từ, lng sảng khoi như vừa tm được một cht hương thơm qu nh, mơ mng trong bi ht Hương Xưa của Cung Tiến Hồn c mơ xa Ngy cũ tun trn về trong k ức v ti Nhắm mắt cho ti tm một thong hương xưa.

Tm tr ti lần về lối xưa, ti nhớ đến qu hương ti một vng đất hẹp người khn của kh, ti nhớ ba ti l một nh gio, v yu nước ng đi theo khng chiến, đ để lại một người vợ thục nữ đi cc với đn con cn nhỏ dại ở lại thnh phố. Chiến tranh cng ngy cng gia tăng mẹ ti cũng phải đem chục đứa con nheo nhc đi tản cư vo vng xa vng su hầu trnh bom đạn v tnh.

Tại vng su ny c một ng bc l ph hộ ruộng đất nhiều, đ cho mẹ con chng ti tr ngụ trong tp lều tranh đ mục nt của người mục đồng, ở ngoi ba rừng bn cạnh những nương khoai. Ci chi l ny c lẽ đ bỏ hoang từ lu nn khi đẩy liếp che ln một cảnh sắc thật hi hng hiện ra trước mắt, hng trăm con rắn đang treo ngược chờ lột da chen chc bn cạnh l những bộ da rắn kh đ lột giăng mắc như mn cửa, khi gi la phất phơ bay bộ da kh nhn rất sợ hi. Cc anh lớn của ti phải dng đn xin, đn sc loại di để gnh la v gậy gộc thật to ma v phạt ngang lũ rắn treo mong c thể đm, đập chm chết v đuổi rắn. C lẽ nhờ sự kết hợp của đm cỏ tranh cao lt đầu họ hng nh rắn đ ko về lm ổ khổng lồ trong lều tranh vch l ny. Nh ti tuy đng người nhưng so ra rắn đng hơn gấp bội, phải mất hơn ba ngy mới đuổi được chng ra bờ ra bụi ở.
Sau đ mẹ dặn mấy anh lớn dọn quang đng quanh nh để rắn khng cn chỗ ẩn np. Những ngy đầu bọn trẻ con chng ti phải ngủ tạm trn những vồng khoai xa xa, tạm trnh xa ci tp lều l tưởng của thời loạn lạc vi ba bữa. Ti cn nhớ người ta thường ht: Qu hương ti ngho lắm ai ơi ma đng thiếu o ma h thiếu ăn nn những ruộng trồng khoai l nguồn lương thực chnh trong thời chiến.

Ti độ chừng su tuổi khi đi theo mẹ v cc anh chị em về vng tản cư, một b mẹ người thnh phố v mười đứa con nhỏ ăn chưa no, lo chưa tới, bỏ tất cả những tiện nghi tối thiểu chạy trnh loạn lạc, by giờ phải tự lực cnh sinh. Lng thương con đ gip mẹ ti phấn đấu, mẹ ti trở thnh một người chỉ huy can trường c ti, b chia việc cho từng đứa con, những thằng con trai lớn, chung nhau pht cỏ tranh để lm sạch sẽ gọn gng khun vin quanh nh, hầu rắn khng cn đường để ẩn nấp. Tiếp theo cc anh ln rừng kiếm củi để đổi thực phẩm qua ngy, những trẻ nhỏ như ti th tm hi tri bứt rau về thm phần ăn cho bữa cơm đạm bạc khi no khi đi, hoặc kiếm nấm mo để chị lớn giao cho những người mua sỉ về thnh phố bn. Mẹ ti lm thm rượu để đổi cho khng chiến qun lấy gạo, muối, đường nui sống gia đnh.
Dẫu trong cảnh kh ngho mẹ ti vẫn dạy: Giấy rch phải giữ lấy lề. Nh ta danh gi v l người m phạm nn mnh phải giữ lim sỉ khng được tham lam thm muốn của người khc. Thuở đ căn chi tranh st những nương khoai, ti cảm tưởng c thể nghe những củ khoai dậy lớn từng ngy, đi lc đi ti đ nghĩ Đm về ta ra mc ln một vi củ khoai c ai biết được? Nhưng lời mẹ dạy vẫn văng vẳng bn tai nn ti dnh kiềm lng lại, d nương khoai trăn trở mỗi ngy trong giấc ngủ thiếu ăn của chng ti.
Rồi ma thu hoạch đ đến, chị kế ti lớn hơn ti hai tuổi v thằng em kế được mẹ cho php đi mt khoai khi chủ ruộng thu hoạch. Sng sớm hm đ chủ ruộng hợp đồng với người thu mua họ đem đi tru cy đến cầy xới tung cnh đồng khoai ln, lưỡi cy sng long bới tung thoăn thoắt trn cnh đồng, ka những củ KHOAI TỪ bung ln rơi rải rắc tứ pha. Bọn trẻ chăn tru v những đứa trẻ lng bn cạnh được tập hợp thnh từng nhm, tất cả theo lệnh của những người thua mua đi hng ngang theo sau ci cy để lượm nhưng củ khoai cn nguyn vẹn cho vo bao bố. Họ bỏ th cc củ khoai bị chm nt đi cho lũ trẻ lượm đem về cho gia đnh ăn, họ hiểu thời loạn lạc bao người chung quanh đều lm cảnh ngho khổ. Những đứa trẻ chăn tru cng bọn chuyn chụp dựt nhanh tay như cắt, dnh dựt đấm đạp lẫn nhau để dnh những củ khoai bố th đ nhanh như quạ bẻ bắp.
Ba chị em ti cứ đứng thộn ra trn bờ đất cao nhn hoạt cảnh tranh dành của lũ trẻ nghèo đói khng được đ́n trường, chúng ti khoái chí cười khúc khích. Ngó lại chung quanh ba đứa chng ti khc hẳn bọn trẻ con trong vng tản cư nh qu ny, chng ti c nước da trắng trẻo, chị ti cn mặc o hoa, quần o chng ti nhn tươm tất khc biệt hẳn với những mu o quần cũ kỹ nhu nt của những đứa trẻ kia, cả ba chị em cứ trố mắt nhn như đang đi xem hội, chợt lc đ người cy khoai quay trở lại đi ngang chỗ chị em ti đứng qut to ln: ! Con b Đốc lượm lẹ đi! (anh biết mẹ ti là vợ của Quan Đ́c Học) vừa ni anh ta vừa đạp sang một bn luống khoai mới đo nguyn cho một về khoai từ nguyn củ v dục ba chị em Lượm đi, lượm nhanh đi kẻo người ta thấy th chết
Như được php mu của ng trời ph hộ cả ba chng ti nhẩy bổ xuống nhặt cho vo bao cho nhanh. Niềm vui của chng ti chưa lắng đọng, anh thợ cy quẩy tru trở lại thm một lần nữa qua ngang chỗ chng ti đứng miệng h lớn ra ḷnh cho cặp tru "tắc... tắc ...rì tắc... tắc l dấu hiệu cho tru đi nhanh nhanh để khoai đừng bị chm phạt v cn nguyn củ, r c nghĩa l chầm chậm. Khi tru bước chậm anh thợ cy c đủ th giờ đạp những cũ khoai chưa kịp bung ra, sang một bn, anh ra dấu v hối thc chng ti: Lượm đilượm nhanh đi...Chị em ti vui mừng ko đầy bao mang về khoe với mẹ. Mẹ nhn trầm ngm ni: C chắc l họ cho khng? Ba chị em đồng thanh nhịp nhng ln cao giọng thưa D. Mẹ hiểu, b để tay ln ngực mặt my sng rỡ v ni: "Thi được r̀i... T́i nay mẹ sẽ ńu cho cả nhà món canh khoai từ với tép đ́t kh.
Trong những ngy chạy loạn được nấu canh với tp kh l một mn xa xỉ phẩm qu hiếm, chị em chng ti hoan hỉ, vui cười được mẹ đp lại bữa ăn ngon, vì bnh thường canh chỉ nấu có múi và cht nước mắm.

Củ khoai từ ti được ăn trn đất khch hm nay hương vị khng đủ thơm như củ khoai nơi qu nh, vị ngọt thua km củ khoai ngy cũ c lẽ v khng được trồng bằng mồ hi của những nh nng phải lao động chn tay sớm tối với đn tru nương rẫy nng chy. Ti ăn củ khoai từ lng ti nhớ tới mẹ v chị. Nhớ mẹ những lời khuyn dạy sống cho xứng người trong lim sỉ, nhớ chị trong những ngy đi ngy khổ c nhau, một củ khoai thơm bi đặc bột như lng chị bi ngi khi mẹ ni: C chắc họ cho khng?

Rồi đổi đời năm 1975, chồng chị ti phải đi học tập cải tạo ở H Nam Ninh. Gia đnh chị bị đưa đi vng kinh tế mới ở B Đập, Long Khnh, Đất Đỏ, cc con của chị lc đ cũng cỡ bằng tuổi của mẹ chng v ti ngy đi tản cư thuở trước. Nơi rừng thing nước độc, người thiếu phụ khu cc chn yếu tay mềm, khng cn c người thnh tm đạp cho củ khoai nt để mt, v ai ai cũng đi như chị ti. Chị đ phải ăn đọt sắn non luộc, chị kiệt sức v đ từ gi ci đời khi cc con cn nhỏ dại.
Nhận được tin chị gi từ kiếp ph du biển khổ lng ti quặn đau mấy bữa, ti thương chị v nhớ chị thật nhiều: Thời trẻ con chị cũng ở trong cảnh ngho nhưng vui, đến khi từ gi ci đời chị lại rơi vo trong cảnh kh ngho khổ đau! Ti thương chị rất nhiều.
Chị c cn nhớ thuở xưa chng mnh cng đi mt KHOAI TỪ đắp b cho bữa no bữa đi, m tuổi thơ của chng mnh vui qu phải khng chị? Lng ti nghẹn ngo nhớ chị ti:

Bn trời min viễn chim bao đ
Chị cn nhớ đến những ngy thơ
Ngy ng đứng ng như xem hội
Hạnh phc nhặt nhanh những củ khoai

Chiều nay
Em nhớ chị nghẹn ngo đong trn mắt
Biết ni
Cng ai em thương chị lắm, chị ơi!


CỦ KHOAI TỪ đ đng dấu tnh chị em ti trong những ngy gian lao ngho kh.

Quế Giang (5/2016)